تقرّب نكند ، پس اين عمل از او مشوب به رياء شده ؛ و اين را نيز ريا نامند . و اگر منظور عبد از دنيايى كه قصد كرده است از حقّ تعالى در عمل ، به قدر تعفّف « 26 » از مردم ، و تقويت بر عبادت حقّ تعالى باشد كه قدر ضرورت رزق در قوام بدن باشد ، چون اين نيّت ، باز منتهى به عبادت مىشود ، در آن ريائى نيست و اين اراده را در عبادت رياء ننامند ؛ زيرا كه نيّت خير است و مؤدّى به عمل آخرت است . و اگر منظور از عمل و طاعت ، تعظيم كردن مردم باشد او را ، از براى تقويت كردن او به مذهب حقّ و ضعيف كردن مذهب باطل ، يا منظورش تحريص كردن مردم بر عبادت الهيّه باشد به جهت تقويت دين ، نيّت او محمود و عمل او صحيح است ، و او را رياء نخوانند مشروط به آنكه شرف و بزرگى نفس خودش بالذّات يا از براى دنيا منظور نباشد . و اگر تلاوت بعضى سور « 27 » قرآنيّه از قبيل سورهء « واقعه » يا ختم « كلام اللّه » از براى اهل عسرت « 28 » نمايد - چنان‌كه اخبار و آثار به آن وارد است - جائز و سنّت اصحاب و بزرگان بر آن جارى است . و ليكن اهل اللّه و اهل معرفت چون فقر و عسرت را نعمت عظيمه و منّت جسيمه « 29 » از حقّ تعالى دانند ، اين‌قدر از نيّت دنيا را هم در اعمال و طاعات كه عمل آخرت است بر خود روا ندارند ، بلكه خوف دارند از آنكه واقع شوند در وسعت دنيا كه شايد بازدارد ايشان را از مقامات و حالات باطنيّه ، و تمام اعمال طاعات از واجب و مستحبّ و مباح ، به نيّت تقرّب و محبّت الهى به عمل آورند ؛ چنان‌كه مراتب طاعات عباد در صحّت و قوّت و قبول حقّ تعالى در « باب

--> ( 26 ) - خويشتن‌دارى كردن ( از درخواست ) ( 27 ) - سوره‌ها ( 28 ) - تنگى و سختى ( 29 ) - جسيم : بزرگ