به عجز و عبوديّت خود در هر حال برخورد . سيم : معرفت عيوب احوال باطن و ظاهر خود ، كه موافق عقل و علم و دين و شريعت و سنّت مقتدايان دين و ائمّهء هدى عليهم السّلام نيست ؛ يعنى ظاهر و باطن خود را تطبيق كند با ظاهر و باطن آن بزرگواران ، و به طريقه و سنّت و دأب و احوال و عقل ايشان ؛ آنچه مطابق آيد ، آن را كمال داند ، و آنچه مخالف است ، آن را عيب داند ، و معرفت عيوب خود را به اين دستور العمل حاصل نمايد ، تا بيابد كه با وجود اين عيوب ، غرور به خود و اعمال خود ، سفاهت و نقصان عقل است ، و درصدد رفع عيوب خود - ظاهرا و باطنا - به دستور العمل علم و دين و شريعت و متابعت بزرگان دين و ائمّهء هدى ص برآمده ، تا به كمال عبوديّت رسد ، و به عجز و فقر خود برخورد ، و از شرّ نفس و « ابليس » فارغ گردد . و بدان اى طالب بافطانت كه از عبارت حضرت امام ، ضمنا محقّق شد كه تطبيق و توافق احوال با سنن قدوه « 58 » و ائمّهء هدى عليهم السّلام لازم است و احوال آن بزرگواران ، حالاتى است كه از لوازم ولايت و محبّت و معرفت الهيّه است ؛ و معرفت و ولايت ، از خصايص اهل فضل است ؛ و ايشان اهل فضل حقّ تعالىاند ، كه : وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ « 59 » ، كه : وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ « 60 » ؛ و فضل و منن الهيّه ، موقوف به عمل عبد نيست ، بلكه به محض موهبت حقّ تعالى است ، كه : ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ « 61 » . پس اگر كسى را از

--> ( 58 ) - پيشوا و رهبر ( 59 ) - و اگر فضل و رحمت خدا شامل حال شما نبود . . . : سورهء 4 آيهء 83 و سورهء 24 آيات 10 ، 14 ، 20 و 21 ( 60 ) - و چنين مىخواهيم ( اراده كرديم ) كه بر آن كسان كه بر روى زمين ناتوان شمرده شدند منّت نهيم و ايشان را پيشوايان و وارثان ( زمين ) قرار دهيم : سورهء 28 آيهء 5 ( 61 ) - به مجلّد اوّل ، مقدّمهء شارح ، صفحهء 22 و منهج اوّل ، صفحهء 279 و نيز منهج حاضر ، صفحهء 125 -