يعنى خواطر و وساوسى كه از « ابليس » بر قلب وارد مىشود ، اگرچه در ترغيب و تحريص در طاعات باشد ، مخالفت كن او را و هواى او را ، و منع كن نفس را از متابعت او ، كه رشد « 93 » - در هر حال - در مخالفت اوست . و طريقهء تشخيص خواطر ابليسيّه و نفسانيّه ، و خواطر ملكيّه و الهيّه ، در « باب اوّل » در شرح احوال صدر و قلب - مفصّلا - ذكر گرديد ، رجوع كن به آن و عمل كن . علامت خاطر نيكى كه از « ابليس » وارد مىشود آن است كه هرگاه فعل خيرى كه خطور مىكند به قلب ، با نشاط نفس و تعجيل و امنيّت و غفلت او از ملاحظهء عاقبت باشد ، آن خاطر - قطعا - از « شيطان » است ؛ و هرگاه نفس در آن فعل خيرى كه خطور مىكند به قلب ، با خشيت و تأنّى و بصيرت عاقبت باشد ، آن خاطر از جانب حقّ تعالى يا از ملك است ؛ زيرا كه : « العجلة من عمل الشّيطان ، و التّأنّي من عمل الرّحمن » « 94 » . و بالجمله ، تشخيص خواطر در اعمال خير از « شيطان » ، به همين‌قدر كفايت است . * * *

--> ( 93 ) - هدايت ( 94 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 60 سطر 2 رجوع شود : توضيح : اين حديث ، به صورت « الاناة من اللّه و العجلة من الشّيطان » در : « المحاسن » 1 : 215 ، « تحف العقول » : 43 ، « مشكاة الانوار » : 583 ، « وسائل الشّيعة » 27 : حديث 33514 ، « بحار الانوار » 71 : 340 ، 77 : 149 ، و در « كنز العمّال » 3 : حديث 5675 و 5833 به صورت « التّأنّى من اللّه و العجلة من الشّيطان » آمده است .