و حضرت امام ص مىشمارد شش وجه از وجوه غيبت را ؛ اوّل : ذكر عيب در خلقت است هرگاه نقصانى در اعضا باشد كه خلق از آن بىخبر باشند چون فقدان موى سر و ضعف در سمع و بصر ؛ چنان‌كه گويد : فلان كس كچل است يا اعمش و شب‌كور است ، و امثال آن . دوم : عيب در خلق ، هرگاه خلق از آن بىخبر باشند ؛ چنان‌كه گويد : فلانى حسود است يا حقود « 16 » است يا مغرور است و امثال آن . سيم : عيب در افعال ، در صورتى كه مشهور به آن فعل نباشد ؛ چنان‌كه گويد : فلانى ، لاهى يا لاعب يا معصيت‌كار است . چهارم : عيب در معاملات است ؛ چنان‌كه گويد : فلان كس بدمعامله و دقيق است ، و بدبده است ، و امثال آن . [ پنجم : عيب در مذهب است ] « 17 » . ششم : عيب جهل است ؛ چنان‌كه گويد : فلانى جاهل است و نادان يا غبىّ « 18 » و بليد « 19 » يا بىعقل و سفيه است ؛ و اشباه آن ، چون عيب در كلام ، يا عيب در ارحام يا عيب در ازواج و اولاد و غير ذلك . و هرگاه آنچه مذكور شد در مغتاب نباشد ، و نسبت دهد به او آن را ، تهمت نامند و اشدّ از غيبت است ؛ چنان‌كه از حضرت صادق عليه السّلام منقول است : « كسى كه بهتان زند مؤمن يا مؤمنه‌اى را ، حقّ تعالى مبعوث مىكند او را به وضعى كه بيرون مىآيد از دهان او چرك و ريمى كه بيرون مىآيد از فروج زانيات » . ايضا وارد است : « غيبت ، آن است كه بگويى در حقّ برادرت آنچه مستور داشته حقّ تعالى بر او ؛ و امّا امر ظاهر در او مثل حدّت « 20 » و عجله ، پس نيست غيبت ؛ و بهتان ، آن

--> ( 16 ) - بسيار كينه‌ورز . ( 17 ) - مثل آنكه گويد : فلان كس ، جبرى مذهب است . ( 18 ) - كودن و نادان ( 19 ) - كندذهن ( 20 ) - تندى