نور الهى است نخواهد شد ، كه : « العلم نور يقذفه اللّه على قلب من يشاء » « 55 » ؛ و تصفيه و ارتقاء حاصل نيايد مگر به عمل صالح . ثامن : تحصيل حكمت است ؛ زيرا كه حكمت ، علم به حقايق اشياء است - اعمّ از اشياء تكوينيّه و تكليفيّه - ، و موجب خيرات وافرهء كثيره است ، كه : مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً « 56 » ؛ و مادام كه علم به حقايق اشياء و احكام آنها حاصل نيايد ، حكم بر آنها چگونه توان نمود ؟ تاسع : شرائط تقوى است ؛ و تقوى ، شرط حكومت در دين است ؛ چنان كه از معصوم سؤال كردند كه : « چه كس را متابعت كنيم در دين » ؟ فرمودند : « اعلم در احاديث ما اهل البيت ، و اتقاى « 57 » در دين را » ؛ زيرا كه اگر مفتى در دين ، متّقى نباشد ، چه بسيار حلال الهى را كه حرام نمايد و حرام را حلال كند به هواى نفس خود ، و چه بسيار فروج و دماء و مواريث ، از احكام او ضايع و باطل شوند . بعد ، حضرت امام ص مىفرمايد : پس در اين هنگام كه شروط تسعهء فتوى حاصل آيد ، اگر قدرت به هم برساند بر فتوى ، فتوى دهد ؛ زيرا كه باوجود اين شروط ، مفتى متّقى حكيم ، در بعضى از مسائل به ملاحظهء احتياط ، توقّف مىنمايد و فتوى نمىدهد ؛ زيرا كه قدرت بر فتوى در خود نمىبيند ، و علماء متّقين بعد از موت ، شكايت از ضرر فتاوى كرده‌اند ؛ چنان‌كه بعضى از تلاميذ « علّامهء حلّى » « 58 » - اعلى اللّه مقامه - او را در خواب ديد ، و سؤال كرد از احوال

--> ( 55 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 32 سطر 7 رجوع شود : « مشكاة الانوار » : 562 ، « منية المريد » : 149 ، « بحار الانوار » 1 : 225 ( 56 ) - هركه را حكمت عطا شود ، پس بتحقيق كه خير بسيار به دو داده شده : سورهء 2 آيهء 269 ( 57 ) - اتقى : پرهيزكارتر ( 58 ) - حسن بن سديد الدّين يوسف بن زين الدّين علىّ بن مطهّر حلّى ، مكنّى به « ابو منصور » و « ابن مطهّر » و ملقّب به « آية اللّه » و « جمال الدّين » و « فاضل » و معروف به « علّامه » و « علّامة الدّهر » ، از علماء شيعهء اماميّه ، فقيه و -