ابو القاسم راز شيرازى

143

مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )

امّت طاغيه ، مرتفع شده ، و ليكن اگر مسخ در صورت نيست ، در باطن از براى اهل معصيت هست ، كه اهل كشف و اهل اللّه مشاهده مىنمايند ؛ لهذا از حضرت رسول ص وارد است كه : « سعى نماييد كه در روز قيامت ، خود را به صورت اصلى انسانى خود به ما رسانيد كه شفاعت كنيم شما را » . بعد ، حضرت امام ص شرائط امر به معروف و نهى از منكر را مفصّلا بيان مىفرمايد كه : صاحب امر به معروف ، محتاج به دوازده شرط است ؛ اوّل : علم به حلال و حرام الهى ؛ زيرا كه اگر عالم نباشد ، تفرقهء مأمورات از منهيّات نتواند نمود ؛ پس امر و نهى او مشروع نيست . دوم : فراغت از امر و نهى نفس خود به قبول اوامر الهى ، و انتهاى از نواهى او . سيم : نصيحت كردن از براى خلق بطور حلم ، تا خلايق منزجر نشوند . چهارم : رحمت كردن به خلق ، و رفق و مدارا داشتن با ايشان ، و خواندن ايشان را به لطف و حسن خلق ، تا آنكه ميل نمايند به احكام الهيّه و به شخص آمر و ناهى . پنجم : معرفت به تفاوت اخلاق خلق و مراتب ايشان ، تا نازل گرداند هريك را در منزلت خود . پس ، از براى امر به معروف ، درجات است ؛ اوّل : تعريف اوامر و نواهى الهى ، و ذكر حكايات متمرّدين و ذكر غضب حقّ تعالى بر ايشان و حكايات مطيعين و رحمت الهيّه دربارهء ايشان . دوم : به طريق وعظ و نصيحت به جهت بيدار كردن غافلين . سيم : خشونت در قول ، به جهت تخويف و ترهيب . چهارم : منع و زجر به قهر و غلبه . و [ سيم و چهارم ] از اقسام ، در خور حوصله و منزلت سلاطين و امراست ، و ما بقى ، نسبت به منزلت ساير اشخاص و طبقات خلق . ششم : بصارت بر مكر نفس و مكايد « شيطان » كه شخص را گرفتار خلايق ننمايد ، و از تكميل نفس خود بازندارد ، و ديگر آنكه تواند راه مكايد نفس و « شيطان » را به خلايق نمايد ؛ و اگر از مكايد مذكوره ، بىخبر باشد چگونه خلق را آگاه مىسازد ؟ هفتم :