مىكنند ؛ و اين خوف ، به معنى هيبت است از عظمت و جلالت حقّ تعالى چنان كه مذكور شد . بعد مىفرمايد كه : خوف ، دو قسم است : ثابت و معارض ، و رجاء نيز دو قسم است : عاكف « 74 » و باد « 75 » ؛ زيرا كه در اوّل باب ، ذكر شد كه خوف و رجاء ، از احوالات و مقامات سلّاك و طلّاب الهى است ، و تفرقهء « 76 » مقام و حال از براى سالك ، به ثبوت و عروض است ؛ خوف ثابت را مقام خوف گويند ، و خوف عارض را حالت خوف نامند ، و رجاء عاكف را مقام رجا نامند ، و رجاء عارض را حالت رجاء نامند . بعد ، علامت هريك از چهار را مىفرمايد : خوف ثابت ، مورث است رجا را ؛ زيرا كه تغيير مقام ، محال است ؛ و مقام خوف به سبب استقامت سالك در آن ، موجب است تقواى كامل را از ما سوى اللّه ؛ و آن ، مورث رجاء به فضل حقّ تعالى است . و خوف عارض - به سبب امكان زوال آن - مورث نمىشود خوف را به آنكه حالت خوف زائل شود و غرور و امنيّت حاصل آيد و از درجهء عبوديّت ساقط شود و از رحمت و فضل الهى بازماند . پس حالت خوف ، باعث شد خوف ثانى را كه مباين است با خوف اوّل . و رجاء عاكف كه مقام رجاء است مورث مىشود خوف ثابت را ؛ زيرا كه استقامت در رجاء ، دليل است بر كمال معرفت ؛ و كمال معرفت ، چنان‌كه مورث مىشود رجاء ثابت را ، نيز مورث است خوف ثابت را از زوال معرفت ؛ چنان‌كه قرب به محبوب ، باعث است خوف زوال قرب را . و گفته‌اند : خوف ، بر سه قسم است ؛ خوف عدم قبول در طاعت ، و

--> ( 74 و 75 ) - مقيم و باديه‌نشين ؛ اين دو كلمه ، مأخوذ از اين آيهء « قرآن كريم » است : . . . سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ . . . : يكسان است در آن ( مسجد الحرام ) ، مقيم و باديه‌نشين . . . : سورهء 22 آيهء 25 ( 76 ) - تفاوت