ابو القاسم راز شيرازى

19

مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )

وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ ؛ منظور از اين آيت و علامت ، ظهور حكمت و قدرت خداوند است ؛ نازل كردن « ماء ثقيل » « 90 » از سمت علو « 91 » و سماء كه مكان آب نيست به سفل « 92 » و ارض ، دليل بر قدرت است ؛ زيرا كه قمر و سماء كه مكان آب نيست و حبس و تسخير طبايع هريك از عناصر اربعه را در غير مكان خود دليل است بر قاسرى « 93 » و مسخّرى ، چنان‌كه نگاه داشتن خاك و آب در مكان هوا و نار ، و حبس هوا و نار در مكان ارض و ماء بدون مسخّرى و قادرى محال است ؛ يعنى هرگاه امور عالم به اقتضاى طبيعت بود ، قسر و تسخير عناصر در مكان يكديگر خلاف تقاضاى طبيعت است و اين دليل است بر قدرت مسخّر قادرى فوق عالم طبيعت ، و نزول ماء به‌طور قطرات و خفّت « 94 » بر ارض ، دليل بر حكمت خداوند است ؛ زيرا كه طبيعت ماء ، مقتضى رجوع به مركز و مكان خود است - « دفعة واحده » « 95 » - ، و هرگاه يك‌دفعه ماء از آسمان نازل مىشد باعث مىشد

--> تشبيه شده است چنانچه « شيخ شمس الدّين محمّد مغربى » متوفّى 809 در يك بيت از ابيات ديوان خود به اين مطلب تصريح فرموده است آنجا كه گويد : زبان اهل دريا را نداند مرد صحرائى * الا اى مغربى كم گو زبان اهل دريا را بنابراين اختصاص عجائب به دريا با آنكه در خشكىها نيز بسى شگفتيها به چشم مىخورد شايد اشاره به عظمت شگفتيهاى جهان معنى باشد . ( 90 ) - آب سنگين وزن ( 91 ) - بالا ( 92 ) - پائين و فرود ( 93 ) - قاسر اسم فاعل از مصدر قسر است و قسر بمعنى قهر و عنف آمده و حركت قسرى يعنى حركتى بر خلاف نظام طبيعى مثل رفتن گلوله به سمت بالا ( درصورتىكه قهرا به طرف بالا رها كنند ) كه بواسطهء فشار پرتاب بطور قهرى و غير طبيعى بسوى بالا مىرود و چون فشار پرتاب تمام شود دگربار بسوى زمين باز مىگردد . ( 94 ) - سبكى ( 95 ) - به‌يك‌بار