وداع كند ما سوى اللّه را بطواف وداع ، و تصفيهء روح و سرّ نمايد از براى ملاقات پروردگار بواقف شدن بر « صفا » ، و خود را مرئى و مشهود حقّ تعالى بيند در حالت نقاوت « 76 » اوصاف در نزد « مروه » - چنان‌كه وارد است كه « عبادت كن پروردگار را چنان‌كه مىبينى او را و اگر نبينى چنين بدان كه مىبيند حقّ تعالى ترا » « 77 » - و قيام نمايد بر شروط حجّ و وفاى بعهدى كه در عالم ذرّ با حقّ تعالى كرده بر توحيد و نبوّت و ولايت ، و ملتزم باشد عهد را تا روز قيامت . مىفرمايد كه فرض كردن حقّ تعالى حجّ را و تخصيص دادن او را از جميع طاعت‌ها كه : وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ ، و قرار دادن حضرت رسول ( ص ) سنّت‌هاى خود را در وسط مناسك حجّ به ترتيب شرعى ، اشاره به استعداد است از براى موت و قبر و بعث و قيامت و فضل سابقين در دخول جنّت و دخول نار به جهت صاحبان عقل و نهى « 78 » ؛ يعنى به عمل آوردن اعمال حجّ بدنى ، و بموت اختيارى نفسانى در اعمال حجّ قلبى ، مشاهده مىشود قبر جسد و بعث روح و قيامت صغراى انسانى ؛ زيرا كه : موتوا قبل ان تموتوا و : « من مات فقد قامت قيامته » « 79 » ، و به واسطهء مشاهدهء موت اختيارى و طىّ عقبات نفسانيّه و دخول در جنّت قلب ، مىيابد كيفيّت موت اضطرارى و قبر و عقبات برزخيّه و

--> ( 76 ) - پاكيزگى ( 77 ) - اين جمله معنى اين حديث نبوى ( ص ) است كه : اعبد اللّه كانّك تراه و ان لم تكن تراه فانّه يراك . ( 78 ) - عقل مزكّى ، عقلى است كه از آلودگيهاى اوصاف ذميمه پاك شده باشد و از اين جهت آن را نهى گفته‌اند كه چنين عقل در سالكان و ناسكانى يافت مىشود كه به نهايات رسيده باشند . ( 79 ) - آن‌كس كه مرد قيامتش بر پا شد .