را به عبادت حبّى قلبى چنان‌كه مأموريد بمتابعت ملّت خليل كه ملّت خلّت است كه : فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهِيمَ « 23 » : ملّت عاشق ز ملّت‌ها جداست * عاشقان را مذهب و ملّت خداست و طريقهء حضرت ابراهيم رجوع به پروردگار است بقلب مشتاق سليم : قالَ إِنِّي ذاهِبٌ إِلى رَبِّي سَيَهْدِينِ « 24 » . و اينكه فرمود : عهد كرديم بسوى ابراهيم و اسماعيل آنكه تطهير كنيد خانهء مرا از براى طواف‌كنندگان و توقّف‌كنندگان و ركوع و سجود نمايندگان ، يعنى عهد كرديم با ابراهيم روح و اسماعيل عقل انسانى كه از عالم قدس و تجرّد و طهارت‌اند آنكه تطهير كنند بيت قلب را كه خانهء من است از ارجاس « 25 » شهوات نفسانيّه و ادناس « 26 » تعلّقات دنيويّه و كدورات محبّت به ما سواى من . و اضافه كردن حقّ تعالى بيت را به نفس خود دليل است بر شرافت كعبه ؛ و جهات شرافت آن بسيار است و كراماتى كه مخصوص داشته است حقّ تعالى به آن كعبه را بىشمار است كه در ساير بيوت و مساجد ارض يافت نمىشود ؛ زيرا كه آن اوّل بيتى است كه وضع فرمود از براى خلايق كه عبادت كنند او را در آن ، و ديگر آنكه وضع فرمود آن را در « مكّه » كه خير و بهترين مواضع است به راهنمائى جبرئيل ، و خلقت فرمود موضع بيت را قبل از خلقت زمين ؛ چنان‌كه از حضرت ابو جعفر محمّد بن علىّ الباقر عليه السّلام وارد است كه چون اراده كرد حقّ تعالى آنكه خلق كند ارض را امر فرمود بادها را كه وزيدند بر متن آب تا آنكه حاصل شد موج ، بعد حاصل شد از آن زبد و كف ، پس

--> ( 23 ) - پس تبعيّت كنيد ملّت ( و روش ) ابراهيم را ( كه توحيد خالص است ) : سورهء 3 آيهء 95 ( 24 ) - گفت : همانا كه من رونده بسوى پروردگار خويشم زودا كه هدايتم فرمايد : سورهء 37 آيهء 99 ( 25 ) - جمع رجس : پليدى ( 26 ) - جمع دنس : چرك و كثافت