بينش است چنان كه مىفرمايند : « اذا اراد اللّه بعبد خيرا فتح عينى قلبه » « 22 » . و پس از آنكه « فتح عين قلب شود » « 23 » و از امراض نفسانى سالم شود و سليم گردد ، آثار ملكوت و برزخ و علامات آخرت ، او را مكشوف گردد : « ز مُلك تا ملكوتش حجاب بردارند * هر آنكه خدمت جام جهان‌نما بكند » « 24 » و اگر نعوذ باللّه متابعت نفس و هوا كند و چشم دلش مختوم « 25 » شود ، در دنيا از مشاهدهء ملكوت و آيات انفسيّه و « عجايب القلوب » « 26 » مستور ماند سهل است كه در آخرت نيز محروم از « لقاء اللّه موعود » « 27 » و ساير مكاشفات اخرويّه

--> - با چنين دل دريابد : سورهء 26 آيهء 88 و 89 ( 22 ) - چون خداى را بر بنده نظر مرحمتى باشد دو چشم دلش را برگشايد . ( 23 ) - ديدهء دل گشوده گردد : چنانچه حضرت امير مؤمنان على عليه السّلام در خطبهء 213 بهنگام تلاوت آيهء : ( رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ . . : مردانى كه نه تجارت و نه فروش متاع دنيا ايشان را از ياد خداى باز ندارد : سورهء 24 آيهء 37 ) در مقام شناساندن چنين انسانها فرمود : . . . فكانّما قطعوا الدّنيا الى الآخرة و هم فيها فشاهدوا ما وراء ذلك فكانّما اطّلعوا غيوب اهل البرزخ فى طول الاقامة فيه . . . ؛ يعنى : ( رجال اهل ذكر كه به مرحله‌ى عين اليقين تحقّق يافته و ديدهء غيب بين ايشان گشوده شده است چنان‌اند كه ) . . گوئى كه بقدم صدق و يقين دنيا را پس پشت نهاده و بعالم برزخ و ملكوت آخرت گام نهاده و اينك در آن نشئه بسر مىبرند و آنچه را كه در پس ديوار برزخ مىگذرد مىنگرند و چنانند كه گوئى در اين نشئه دورانهاى بس دراز زيسته و از اسرار پنهان اهل برزخ آگاه گشته‌اند . . ( 24 ) - شعر از جناب شمس الدّين محمّد حافظ متوفّى 792 است : و مراد از جام جهان‌نما به اعتبارى قلب سالك است و خدمت آنست كه به‌وسيله مجاهدات شرعيّه زنگار از رخساره‌اش پاك كنند تا قابل انعكاس انوار حق گردد . ( 25 ) - مهر شده و اين كلمه اشاره بمدلول اين آيه است : ختم اللّه على قلوبهم و على سمعهم و على ابصارهم غشاوة . . يعنى خداى مهر قهر بر دلها و گوش ايشان نهاده و بر چشمهاى ايشان حجاب قهر فروافكنده است : سورهء 2 آيهء 7 ( 26 ) - شگفتيهاى عالم دل ( 27 ) - ديدار خداى يعنى همان ديدارى كه در قرآن بدان وعده فرموده است كه آيهء : فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ