بهايم و حيوانات از فوز به نعمت صلاة محروم‌اند كه : أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ « 10 » دربارهء ايشان است . و چون گردانيده حقّ تعالى انسان را موضع سرّ خود و محلّ معرفت خود و قابل طاعت و تعليم و ارشاد خود و مظهر نور و كرامت و هدايت قرب خود ، تخصيص فرموده است او را به صلات كه حاوى و جامع است اين حقايق و معانى را كه : أَقِيمُوا الصَّلاةَ « 11 » ، وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي . و صلاة حقيقى حاصل نمىشود مگر بحضور قلب ، و فهم معانى ، و تعظيم معبود حقيقى ، و هيبت و رجاء و حياء از پروردگار . و در اين باب ، حضرت به اين معانى اشاره مىفرمايد كه : وقتى اقبال كردى به قبله ، پس مأيوس شو از دنيا و آنچه در آنست ، و از خلق و آنچه خلق در آنند ، و فراغت ده قلبت را از هر مشغول سازنده از حقّ تعالى ؛ زيرا كه حضور قلب در عمل آنست كه فارغ سازد قلب را از غير آن عملى كه در اوست ، و مشغول شود به آن عمل . و در صلاة بايد صرف كند همّت خود را از ما سوى اللّه ، و همّت گمارد بر توجّه به حقّ تعالى تا حضور قلب حاصل آيد . پس سبب حضور قلب صرف همّت است از ما سوى ، و صرف همّت از ما سوى حاصل نمىشود مگر به معرفت حقارت و فناء دنيا و آنكه آخرت خير و ابقى است كه : وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقى « 12 » و : ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ

--> - از پذيرش و حمل آن ابا كرده و از آن بترسيدند ، پس آدميزاده حمل آن را پذيرا شد ، همانا او بسى ستمكار و بسى نادان است : سورهء 33 آيهء 72 ( 10 ) - نماز را تباه كرده پيرو هوا و هوس خويش گشتند . . . : سورهء 19 قسمتى از آيهء 59 ( 11 ) - . . . نماز به پاى داشتند . . . : سورهء 2 قسمتى از آيهء 43 ( 12 ) - . . . و آخرت بهتر و پايدارتر است : سورهء 87 قسمتى از آيهء 17