جنّتك بل وجدتك اهلا للعبادة فعبدتك » « 27 » . و وقتى عبد به اهليّت پروردگار از براى عبادت برمىخورد كه عارف بر سلطنت و جلالت و عظمت و قدرت و بىنيازى حقّ تعالى گردد و خود را به صفت مملوكيّت و عبوديّت و عجز و فقر و نياز بشناسد ؛ در اين حال حقّ تعالى را اهل عبادت و خود را اهل عبوديّت مىيابد و عبادت مىكند ، و معرفت باعث محبّت به حقّ جلّ و علا مىشود و بجز محبوب حقيقى در عبادات و طاعات نمىجويد ، و مادام كه محبّت حاصل نگردد عبادت بر كمال نيست . بالجمله چنان‌كه انسان را حقّ جلّ و علا ، ذو درجات فرموده ؛ بر هر مرتبه از ظاهر و باطن او عبادتى فرض نموده ؛ عبادات بدنيّه غير عبادات نفسانيّه است ، و اين دو غير از عبادات قلبيّه است ، و اين سه غير از عبادات عقليّه است ، و اين چهار غير از عبادات روحيّه است . عبادات بدنيّه ، اعمال و اركان و واجبات و مستحبّات و اذكار بدنيّهء انسانيّه است و هرگاه خلل در يكى از اركان و واجبات آنها شود عمل ، باطل است يا ناقص و موقوف است بر طهارت بدن از اخباث و احداث صغيره و كبيره ، و بدون طهارت در

--> ( 27 ) - چنانچه حضرت امير مؤمنان على عليه السّلام فرمود : خدايا من تو را از بيم دوزخ و يا اشتياق بهشت پرستش نكنم بلكه تو را شايستهء پرستش يافته‌ام ازاين‌رو عبادتت مىكنم : امّا اينكه جناب شارح مرقوم داشته‌اند : « هرگاه عبادت بملاحظهء نجات از نار و رغبت در جنّت يا . . . مقبول نيست » مراد آن جناب در مقام استكمال و تحصيل مقام قرب حقّ است كه مقبول نيست و گرنه در مرحلهء شريعت ، دستور ، همان طلب نجات از دوزخ و درخواست نعم بهشت است اگرچه بهشت مطلقا جز مقام قرب نيست امّا برحسب تفسيراتى كه اهل معرفت براساس اخبار و احاديث و همچنين آيات قرآنى و تفاسير اهل بيت به عمل آورده‌اند آن بهشتى كه در مرحلهء شريعت مورد طلب است « بهشت اعمال » است كه به ازاء تبعيّت كامل از موازين شريعت مقدّسه ، از اجتناب منهيّات گرفته تا اتيان به مستحبّات به شرط صحّت اعتقادات و تمسّك كامل بذيل كرم اهل عصمت و طهارت از طرف حقّ جلّ و علا عطا مىشود امّا دخول به جنّت صفات و ذات ، خاصّهء اوليا و انبيا و مقرّبان خاصّ حضرت معبود است على قدر مراتبهم ، و آنچه حضرت راز فرموده‌اند « عبادت بخاطر ترس از عذاب يا طمع ثواب مقبول نيست » مقصود همين مراحل بالاست چنانچه مطالب كتاب نيز راهنماى همان مراتب است .