عوايق ، باعث تلخ‌كامى راه رونده است . و هرگاه تلخى معصيت از كام قلب زائل شد دليل بر وقوف قلب سالك است در طريق الهى . و سيم از علامات : التباس علم حلال به حرام است به سبب عدم تمييز به احكام و اوامر و نواهى الهى ، و عدم تمييز به احكام ، دليل بر عدم مبالات « 22 » است به شأن آمر و ناهى ، و عدم مبالات ، دليل است بر عدم ميل به سلوك سبيل حقّ جلّ و علا و وقوف عبد در سلوك . پس التباس علم حلال به حرام ، دليل بر وقوف قلب است در سلوك الهى ؛ فعلىهذا خلاصهء اين باب آنست كه توجّه و اقبال و محبّت به حقّ جلّ و علا باعث ذكر و رضاى اوست . و ذكر و رضا باعث ارتفاع و فتح قلب است . و رفع و فتح قلب باعث وجود موافقت و فقد مخالفت و دوام شوق و توكّل و صدق و يقين است ، و ادبار و جهل و عدم ميل به حقّ جلّ و علا باعث اشتغال به ما سوى و غفلت از اوست و اين دو باعث خفض و وقوف قلب است در سلوك الهى و خفض و وقوف ، باعث است عجب و رياء و حرص و زوال حلاوت طاعت و عدم مرارت معصيت و التباس علم حلال به حرام را . پس بدان كه چگونه محبّت و اقبال به حقّ جلّ و علا سبب ترقّيات باطنيّهء قلبيّه و اكتساب فضائل و اخلاق حسنهء نفسانيّه و اشتغال به طاعات و عبادات صالحهء بدنيّه است ، و ادبار و عدم ميل به حقّ تعالى چگونه باعث تنزّلات قلبيّه و اكتساب رذايل اخلاق نفسانيّه و اشتغال به معاصى و اعمال فاسده و سيّئهء بدنيّه است . پس بنابراين بهتر اسبابى از براى سلوك قلبى در طريق الى اللّه ، محبّت و توجّه است به حقّ جلّ و علا ، و بدترين اسبابى از براى بازماندن و محروم بودن از سلوك الى اللّه ، ادبار و عدم ميل است به حقّ جلّ و علا . پس اگر ميل و محبّت به حقّ و

--> ( 22 ) - دقّت و توجّه