[ پيشگفتار مصحح ] بسم الله الرحمن الرحيم احوال و آثار آقا جمال الدين خوانسارى دربارهء آقا جمال الدين خوانسارى گفته‌اند كه او از دانشمندان بزرگ قرن يازدهم و دوازدهم هجرى است كه در جميع فنون شرعى و علوم عقلى و نقلى سرآمد اقران و مشار اليه به بنان بوده است . عامل عامل ، حكيم محقق ، متكلم مدقق ، فقيه اصولى ، جليل القدر ، عظيم المنزله ، و به جمال الدين و جمال المحققين و محقق خوانسارى موصوف و به آقا جمال معروف ، و مرجع استفادهء اعيان علماى عصر خود بوده ، و در فضل و كمال و در علم حكمت و كلام و فقه و اصول دانا و در اصفهان رياست تدريس به او رسيده و بسيارى از علما از مجلس درس او برخاسته‌اند ، فقيه جليل القدر و صاحب تصانيف رائقه كه از ملاحظهء آنها معلوم مىشود جودت فهم و حسن سليقه و صفاء ذهن او ، خصوص در فهم ظواهر و ترجمه و شرح احاديث و در تحقيق و تدقيق در مسائل علوم اسلامى كم‌نظير است . نوشته‌اند : در سالى ملا محسن فيض خواست كه به زيارت بيت الله رود ، از كاشان حركت نمود ، وارد اصفهان شد ، و بر آقا حسين ميهمان شد ، پس آقا جمال در مجلس حضور بهمرسانيد . ملا محسن مسأله‌اى از آقا جمال سؤال كرد . آقا جمال از عهدهء جواب برنيامد و تا آن وقت غالب اوقات به بطالت مىگذرانيد ، پس ملا محسن بر دست زد و گفت : حيف ، در خانهء آقا حسين بسته شد . پس اين سخن در آقا جمال تأثير كرد و بناى كار را گذاشت ، پس ملا محسن از مكه مراجعت كرد و به خانه آقا حسين آمد و با آقا جمال صحبت داشت ، ديد كه بسيار صاحب فضيلت شده ، پس گفت كه : اين آقا جمال غير از آن آقا جمال است كه ما پارسال او را ديديم . و در زمانى براى آقا جمال شام حاضر كردند در حالتى كه آقا مشغول به مطالعه بود ، پس خوان را در آنجا گذاشتند و آقا هيچ ملتفت نشد . تا آنكه به يك دفعه اذان صبح بلند شد ، آقا سر برداشت ، ديد كه شام حاضر است ، گفت كه : چرا دير آورديد . گفتند كه : ما اول شب آورديم و شما ملتفت نشديد .