درجهء دوم ، ذوق اراده است مزهء أنس را . [ يعنى مريد به واسطهء اراده صادقانهء خودش ، مراد را حاضر مىسازد ، و آنگاه طعم أنس با او را مىچشد . ] پس امرى بدان تعلق نمىگيرد كه [ از چشيدن طعم أنس ] بازش دارد ؛ و امر عارضى او را [ از سمت و جهتى كه به سوى مراد و مقصد است ] منحرفش نمىكند ، و كدورت تفرقه [ در خاطر او ، صفاى أنسش را ] تيره نمىسازد . و الدرجة الثالثة ذوق الانقطاع طعم الاتّصال ، و ذوق الهمّة طعم الجمع ، و ذوق المسامرة طعم العيان . درجهء سوم ، ذوق انقطاع [ از ما سوى اللّه ] است مزهء اتصال را . [ يعنى وقتى بنده از ما سوى اللّه كاملا منقطع مىشود ، طعم اتصال به حق با مشاهده را مىچشد . و اين اتصال همان معنايى است كه « أَوْ أَدْنى » « 1 » بدان اشارت دارد . ] و ذوق همت است مزهء جمع را . [ هرگاه همت قوى گردد و طلب شدت يابد و وجد و جهد به نهايت رسد ، صاحب اين همت ، طعم لذت وصول به حضرت ذاتى احدى را خواهد چشيد . ] و ذوق مسامره [ - مناجات شبانگاهان ] است مزهء ديدن عيانى را . [ زيرا مسامره موجب معاينه مىشود ، و باعث مىشود بنده لذت شهود حقيقت را با فناى در عين جمع احديت ، بچشد . ]

--> ( 1 ) - 53 / 9 .