عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

210

منازل السائرين ( شرح عبد الرزاق الكاشانى ) ( فارسى )

الهيبة أحيانا ؛ و الطمأنينة سكون أمن ، فيه استراحة أنس . و الثانى أنّ السكينة تكون نعتا ، و تكون حينا بعد حين ؛ و الطمأنينة نعت لا يزايل صاحبه . ميان طمأنينه و سكينه دو فرق وجود دارد : 1 - سكينه صولتى [ - قهر و غلبه‌اى ] است كه هر از چندگاه آتش هيبت را خاموش مىسازد ؛ اما طمأنينه سكون و آرامش امنى است كه در آن راحت أنس است . [ پس سكونى كه در طمأنينه است ، دائم و هميشگى است ، نه گاه‌گاهى و موقت ؛ و در آن راحت أنس است ، بر خلاف سكينه . ] 2 - سكينه [ گاهى ثابت مىشود و ] نعت [ و وصف ] مىگردد ، و [ گاهى ثبوت ندارد و صفت نمىشود ، بلكه ] موقت مىباشد ؛ اما طمأنينه نعت و وصفى است كه هرگز از صاحب خود جدا نمىشود . و هى على ثلاث درجات : الدرجة الأولى طمأنينة القلب بذكر اللّه . و هى طمأنينة الخائف إلى الرجاء ، و الضجر إلى الحكم ، و المبتلى إلى المثوبة . طمأنينه بر سه درجه است : درجهء نخست ، طمأنينهء قلب به ذكر و ياد خداست ؛ [ چنان‌كه خداى متعال مىفرمايد : « أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » « 1 » بدانيد كه تنها با ياد خدا دلها آرام مىگيرد . ] و آن عبارت است از طمأنينه [ و آرامش ] انسان بيمناك [ از وعيد الهى ] به اميد [ به رحمت خداوند ؛ ] و طمأنينهء كسى كه [ از مشقت تكاليف و مجاهدت ] ملول [ و خسته و نالان ] گشته به [ مشاهدهء ] حكم . [ وقتى خداوند با رحمت واسعهء خود ، باب يقين را به روى اين شخص مىگشايد و او حكم الهى را مشاهده مىكند ، به حكم الهى راضى مىشود و آرام مىگيرد . ] و طمأنينهء كسى كه [ به بيمارى و انواع گرفتاريها ] مبتلا است به ثواب [ و پاداش الهى . اين شخص وقتى پاداش خداوند بر صابران و

--> ( 1 ) - 13 / 28 .