درجهء سوّم ، احسان در وقت است ؛ و آن اين است كه هرگز از مشاهده جدا [ و منفصل ] نشوى ، [ تا وقت تو واحد باشد ] ؛ و براى همت خود زمان خاصى در نظر نگيرى [ - براى تعلق همت خود به حق‌تعالى نهايت و پايانى نبينى . زيرا ، اگرچه تعلق همت به ذات احدى ، نهايت همت است اما ذات ، تجليات نامحدودى دارد و در هيچ حدّى متوقف نمىشود ؛ و ازاين‌رو لازم است او را در آن تجليات مشاهده كنى ، و در عين حال به واسطهء آنها از شهود حق محجوب نشوى . ] و هجرت خود به سوى حق‌تعالى را سرمدى [ و هميشگى ] سازى . [ هركه به سوى حق‌تعالى توجه مىكند ، در واقع هجرت كننده به سوى اوست . و اگر توجه خود به سوى حق‌تعالى را با غرض ديگرى درآميزد ، از هجرت الى اللّه جدا گشته است ؛ چنان‌كه از رسول گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و إله و سلم نقل شده است : « من كانت هجرته الى اللّه و رسوله ، فهجرته الى اللّه و رسوله ؛ و من كانت هجرته الى دنيا يصيبها ، او امرأة يتزوّجها ، فهجرته الى ما هاجر اليه » « 1 » ] هركه ( توجه و قصد و ) هجرتش به سوى خدا و رسول اوست ، پس هجرتش به سوى خدا و رسول او مىباشد . و هركس ( مقصود و مقصد و ) هجرتش به سوى دنيايى است كه بدان دست يابد ، يا زنى كه با او ازدواج كند ، پس هجرتش به سوى همان است . شيخ جليل در اين عبارت سالك الى اللّه را نصيحت مىكند كه توجه او به سوى خدا ، خالى از هر غرضى باشد . ] باب دوم : علم قال اللّه عزّ و جلّ : « وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً . » العلم ما قام بدليل و رفع الجهل . خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « و علم فراوانى از نزد خود به او آموخته بوديم . » « 2 »

--> ( 1 ) - ر . ك : صحيح بخارى ، كتاب الايمان ، باب ما جاء أنّ الاعمال بالنية . ( 2 ) - 18 / 65 .