شده است : « ما رأيت شيئا الّا و رأيت اللّه قبله و بعده و معه » چيزى را نديدم مگر آنكه خدا را پيش از آن و همراه آن و پس از آن ديدم . ] و مرتبهء سوّم نايل آمدن به هستى حق‌تعالى است ، [ به اينكه بنده ، پس از فناى در اسماء ، در حق فانى شود و با فناى در حق غايب گردد ، و حق ظاهر شود . و اين همان حضرت جمع ، پس از ثبت اسماء آن است . در اين مقام ، بقاى حق‌تعالى ، بقاى بنده خواهد بود و غناى او ، غناى بنده . و اين غايت و نهايت غناست ؛ چنان‌كه گفته‌اند : « اذا تمّ الفقر فهو اللّه . » ] باب دهم : مقام مراد قال اللّه عزّ و جلّ : « وَ ما كُنْتَ تَرْجُوا أَنْ يُلْقى إِلَيْكَ الْكِتابُ . » أكثر المتكلّمين فى هذا العلم جعلوا المراد و المريد اثنين ، و جعلوا مقام المراد فوق مقام المريد ، و إنّما أشاروا باسم المراد الى الضنائن الذين ورد فيهم الخبر . خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « تو هرگز اميد نداشتى كه اين كتاب آسمانى به تو القا گردد ، [ ولى رحمت پروردگارت چنين ايجاب كرد . ] » « 1 » [ مقصود از استشهاد به اين آيهء شريفه آن است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم مراد خدا بود براى آنكه آماده و مهياى براى مقام نبوّت شود ؛ و ازاين‌رو ، حق‌تعالى او را از آلوده شدن به گناهان مصون داشت و به او كتاب داد ، بىآنكه رسول گرامى به واسطهء اعمال خود ، اميدى به رسيدن به اين مقام و منزلت داشته باشد ؛ بلكه تنها رحمت و فضل الهى بود كه او را بدانجا رساند . ] غالب كسانى كه در اين علم [ - تصوف ] سخن مىگويند ، مراد و مريد را دو كس قرار داده‌اند [ و ميان آن دو تفكيك كرده و فرق نهاده‌اند ] « 2 » و مقام مراد را بالاتر و برتر

--> ( 1 ) - 28 / 86 . ( 2 ) - ر . ك : رسالهء قشيريه ، باب الاراده ؛ و التعرف ، باب 63 ، ص 139 .