احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي ( احمد ژنده پيل ) ( شيخ احمد جام )

32

كنوز الحكمة ( فارسى )

خيرات بر وى گشاده شد ، و در همه شرّها بر وى بسته شد ، و او نسبت مؤمنى درست كرد ، و دوستى خداى عزّ و جلّ او را درست آمد ، و آن رسول ، و آن جمله انبياء و ملايكه ، و همه مؤمنان . و ابليس از او دور ، و ديو از او نفور شد ؛ و دنيا خدم او ، و اهل دنيا حشم او ، و مرغ و ماهى و فلك و سمك در زير قدم آورده باشد . پادشاه همه پادشاهان دربند خاطر او ؛ ملكى بىزوال ، و دهى بر كمال . عيشى مهنّا « 1 » از همه آفت‌ها و معالق‌ها « 2 » ، از همه كدورت‌ها مصفّا ؛ هرچه به دو رسد همه عطاى اوست : اگر نعمت است از خداى ، و اگر شدّت است هم از اوست . اگر نان دهد رواست ، و اگر گرسنه دارد رواست ، و اگر تشنه دارد رواست ، و اگر پوشيده دارد رواست ، و اگر عريان دارد رواست ، و اگر سرما دهد رواست ، و اگر گرما دهد رواست ، و اگر جفا گويد رواست ، و اگر عطا دهد رواست ، و اگر بيمارى دهد رواست ، و اگر شفا دهد رواست ، و اگر مرگ دهد رواست ، و اگر زندگانى دهد رواست ، و اگر سعادت دهد و اگر شقاوت دهد رواست ، و اگر خذلان دهد حكم حكم اوست ، و اگر توفيق احسان دهد فضل وجود اوست ، و اگر به دوزخ برد اوست ، و اگر به بهشت برد اوست . و در جمله اوقات خير و شرّ ، و نفع و ضرّ ، « و توكّل على الحىّ الّذى لا يموت » عصا و سلاح او باشد . و اصل بندگى اين است كه چنين مىباشى كه از « توكّل » مال كم‌وبيش نشود ، و از كسب كردن توانگرى و روزى كم‌وبيش نشود ؛ امّا در اين هريكى بندگى و فرمان‌بردارى بر ما آيد ، و بدبندگى « 3 » ، و نيكوايمانى ، و درست اعتقادى اين كس پيدا آيد . اين دنيا چيزى نيست كه اين را به نزديك خداى عزّ و جلّ قدرى و منزلتى است ، تا كسى گويد : فلان كس دنيا بسيار دارد ! و عزيز مردى است ! اين غلط است ؛ زيرا كه خداى عزّ و جلّ دنيا فرا هركسى دهد : هم فرا دوست دهد ، و هم فرا دشمن دهد ؛ امّا آنچه عزيز است همچون دين ، همه فرا دوست دهد ؛ چنان‌كه رسول ( ص ) مىگويد : انّ اللّه يعطى الدّنيا من يحبّ و من لا يجبّ ، و لا يعطى الدّين إلّا من يحبّ ؛ فمن أعطاه الدّين فقد أحبّه - پارسى خبر چنين باشد كه مهتر ( ص ) مىگويد : « به درستى كه خداى عزّ و جلّ دنيا فرا دوست دهد و فرا دشمن دهد ، امّا دين را جز فرا دوست ندهد ؛ هركه را دين فراوى دهد ، به‌درستى كه او دوست خداى است . »

--> ( 1 ) - نسخه‌ها : مهيا ( 2 ) - نسخه‌ها : معالقا ( 3 ) - نسخه‌ها : بر بندگى