احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي ( احمد ژنده پيل ) ( شيخ احمد جام )

مقدمه 22

كنوز الحكمة ( فارسى )

مرسوم تداوم يافته . و ديگر ، تجربه‌ى نوجويى و ابداع شيخ ابو سعيد و تداوم آن در روش و آثار خواجه عبد الله انصارى . بنابراين نثر شيخ جام يادگارى از تلاقى سنت و ابداع در حوزه‌ى نثر و ادب واعظانه و عارفانه به شمار مىرود . از سويى خطاب‌هاى منبرى و ادبيات خاص واعظانه - توأم با تحذير و انذار - و از ديگرسو لحن و نثرى ذوقى همراه با جملاتى شاعرانه و زيبا و در لابه‌لاى آن استناد به شعر و غزل . در اين كتاب به وفور به اين نمودها برمىخوريم كه در اينجا برخى از اين جلوه‌ها را برمىشماريم : 1 . خطاب‌ها اقتضاى سنت مجلس‌گويى و وعظ ، توجه خطابى به مخاطبان است . در اين كتاب بارها شيخ جام مخاطبان خود را با اصطلاحاتى همچون : « برادران ، » ، « عزيزان » ، « مسلمانان » و . . . مورد خطاب قرار مىدهد و گاه نيز فارغ از اين اصطلاحات است و به اقتضاى كلام و به نشان گرمى و همدلى مجلس‌گويى ، « شما » خطاب مىنمايد . مانند : - « اما چنان نبايد كه من بيان كنم ، شما از سر غفلت نشنويد و بدانيد كه من چه گفتم و شما چه شنيديد . . . » ( ص 23 ) - « ( خداوند مىگويد : ) چرا شما دست به هر ناكسى و خسى و دونى مىزنيد ؟ و از من چرا گريزيد ؟ فردا كه با من رسيد از من شرم نداريد ؟ مكنيد كه من شما را خداوند نيك‌ام و شما در خداوندى من نمىدانيد . » ( ص 53 ) بعضى از اصطلاحات خطابى شيخ عبارتند از : اى دوستان ! - « اى دوستان ! فرمان برادر خويش فرابريد . » ( ص 26 ) اى برادران ! - « هان ! اى برادران ! نديم و قرين خويش را نيكو داريد و قرينى و خويشى با كسى كنيد كه ابدالآباد بازو توانيد بود . » ( ص 64 ) - « اى برادران ! گوش فرا كار خويش داريد . » ( ص 81 ) - « اكنون برادران ما ! بدانيد و خرد كار بنديد و اين سخن را سماع كنيد از سر عقل