احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي ( احمد ژنده پيل ) ( شيخ احمد جام )
71
كنوز الحكمة ( فارسى )
از نيست هست كند ، و هست نيست كند ؛ نه چون كافر ناجوانمرد بىقدر بىتميز ، كه پارهاى چوب بيد به دست خويش بتراشد ، و گويد كه : خداى من اين است ! اى مرد مؤمن عارف خداىپرست و موحّد ! شكر نكنى بر چنين نعمت ؟ كه ما را به فضل خود شناسا كرد ، و در پيش بتى و چليپا ننشاند ، و قدر ايشان در دل ما ننهاد ، و ما را به خدمت ايشان مشغول نكرد ، و دل تو به نور معرفت خود نورانى كرد ، و ترا از برگزيدگان خود . اللّه يصطفى من الملائكة رسلا و من النّاس إنّ اللّه سميع بصير : « اللّه تعالى برگزيد از فرشتگان رسولانى ، و از مردمان نيز همچنين ؛ برگزيد « رسولان » از فرشتگان ، چون : « جبرئيل » ، و « ميكائيل » ، و « اسرافيل » ، و « عزرائيل » عليهم السلام . و از آدميان ، چون : پيغمبران . و « رسولان » از گاه « آدم » بودند تا گاه محمّد مصطفى صلوات اللّه عليهم اجمعين . و عارفان مخلص ، و علماى به حقيقت ، و مشايخ با طريقت ، و مؤمنان باصفاوت ، همه از آن نوعاند كه برگزيدهاند . و به درستى كه خداى عزّ و جلّ شنواست ؛ خواه نرمگوى ، خواه بلند ، خواه تنها گوى ، خواه با خلق ، خواه به دل گوى ، خواه به زبان . همچنين بيناست ، همهبين ، خواه دورباش ، خواه نزديك ، خواه در علا باش ، خواه در ثرى ، خواه بزرگ باش ، خواه خرد ، خواه چند كوه باش ، خواه چون كاه ، خواه شبباش ، خواه روز ؛ بر بينايى او همه يكسان است و برابر » . يعلم ما بين أيديهم و ما خلفهم : « او آن خداى است كه مىداند آنچه پيش ايشان است ، و آنچه از پى ايشان است . » « با خداى گردد كارها همه » : وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ . همه را بازگشت به خير و شر ، بدانچه از پيش بوده است تا ازل ، و آنچه از پس خواهد بود تا ابد ، به يك ذرّه بر وى پوشيده نيست و نخواهد بود . و بنده را بدان جمله به خداى عزّ و جلّ گروش خواهد بود ، و پرسش خواهد ؛ يك ذرّه فراوانخواهدبود . آنچه دانست همه دانسته و قضا كردهء اوست كه باز جاى مىآيد . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ؛ اى شما كه مؤمنانايد ، و به ما گرويدهايد ، و ما را به خدايى پسنديده ، و ما را برگزيدهايد ! ما نيز شما را به بندگى برگزيدهايم ، و از جمله خلايق اختيار كرديم ، و به خود و به درگاه خودتان را راه نموديم ، شكر اين را : ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ : ركوع كنيد اى مؤمنان ! - پشتها خم دهيد - در تضرع ما سجود كنيد ، و روىها و پيشانى بر زمين نهيد ، و بپرستيد خداوند و پروردگار خود را ، و هرچه از نيكويىها به جاى توانيد آورد به جاى آريد ! تا باشد كه از رستگاران باشيد .