چهار جنس 1 . چهار چيز انسانى است كه اگر در ميان امّت‌ها و در ميان مردمان هر تمدنى حاصل شود به وسيلهء آن چهار چيز ، سعادت دنيوى در اين زندگى و سعادت ديرپا در زندگى اخروى برايشان حاصل گشته است [ در واقع ] « 1 » چهار جنس [ كه عبارتند از ] فضايل نظرى ، فضايل فكرى ، فضايل خلقى و صناعات عملى . فضايل نظرى علومى هستند كه غرض نهايى از آن‌ها شناخت موجودات است و اين فضايل فقط شامل امور معقولى است كه در مورد آن‌ها يقين حاصل شده است و از جملهء اين علوم آن‌هايى است كه براى انسان از به دو امر حاصل است ، بدون اين‌كه بداند از كجا و چگونه آن‌ها را به دست آورده است . به اين علوم « علوم اول » خواهيم گفت و از جملهء فضايل نظرى آن‌هايى است كه با تأمل ، جستجو ، استنباط ، « 2 » تعليم و تعلّم به دست مىآيند . چيزهايى كه با « علوم اول »

--> ( 1 ) . آنچه در ميان دو قلاب مىآيد به ضرورت ترجمه از مترجم افزوده شده است ، مگر آنكه تصريح به خلاف آن شود . ( 2 ) . م ، ط : يا .