الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

65

ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )

تفسير كلمات مشكلى كه در اين خطبه آمده است شريف رضى مىگويد : « انصاحت جبالنا » يعنى كوهها بر اثر خشكى از هم شكافته است و « انصاح الثوب » وقتى گفته مىشود كه لباس از هم شكافته باشد « انصاح النبت و صاح و صوح » به هنگامى كه گياه خشك گردد مىگويند و همه اين چند واژه به يك معنى است . و جمله « و هامت دوابنا » از ماده « هيام » به معنى عطش است . و « حدابير السنين » جمع « حدبار » بمعنى شترى است كه بر اثر راه رفتن ناتوان شده است . امام عليه السّلام سالهاى قحطى را به چنين شترى تشبيه كرده است . « ذو الرمه » شاعر مىگويد : حدابير ما تنفك الا مناخة * على الخسف او نرمى بها بلدا قفرا شتران ناتوانى كه هيچگاه از هم جدا نمىگردند جز در خوابگاه‌ها يا اين كه آنها را در محيط هاى بىآب و علف قرار دهند و جمله « و لا قزع ربابها » يعنى از قطعات كوچك و پراكنده ابر نباشد . و جمله « و لا شفان ذهابها » در تقدير « و لا ذات شفان ذهابها » است « شفان » به معنى باد سرد و « ذهاب » به معنى بارانهاى نرم مىباشد . و كلمه « ذات » حذف گرديد . خطبه 116 از خطبه‌هائى است كه امام ( ع ) ايراد فرموده ( 240 . ) امام ( ع ) يارانش را اندرز مىدهد خداوند پيامبر اسلام را فرستاد تا به سوى حق دعوت نمايد و گواه اعمال خلق باشد . او بدون سستى و كوتاهى رسالت پروردگارش را رسانيد ، و در راه خدا با دشمنانش بدون عذر نبرد كرد ، پيشواى پرهيزكاران است و روشنى بخش چشم هدايت شدگان . بخش ديگرى از اين خطبه است : اگر شما همانند من از آنچه پنهان است خبر داشتيد ( 241 . ) از خانه‌ها بيرون مىآمديد و سر به بيابان مىگذارديد ، بر اعمال خويش گريه مىكرديد ، و همچون زنان مصيبت ديده به سر و سينه مىزديد ، ثروت خويش را بدون نگهبان و بى آنكه كسى را جانشين خود قرار دهيد رها مىساختيد ، و هر كدام از شما تنها به خود مىپرداختيد و به ديگرى توجه نمىكرديد ، ولى آنچه را كه به شما تذكر داده‌اند فراموش كرده‌ايد .