الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
574
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
« ما من نفس تقتل ظلما الا كان على ابن آدم الاول كفل منها و ذلك بانه اول من سن القتل : هر قتل نفس ظالمانهاى كه انجام شود بر فرزند آدم بخشى از گناهان نوشته مىشود و اين بخاطر آن است كه او نخستين كسى بوده كه قتل نفس را در جهان به راه انداخته ! ( شرح ابن ابى الحديد ج 13 ص 145 ) ( 369 . ) النار و لا العار . اين جمله يكى از ضرب المثلهاى عرب است كه افراد متعصب بر زبان جارى مىكنند البته اگر در مورد حق به كار رود بجا و اگر در مورد باطل گفته شود خطا است . از نظر دستور زبان عرب كلمه « النار » و « العار » هر دو منصوب هستند به فعلى كه در تقدير گرفته مىشود يعنى : « ادخلوا لنار و لا تلتزموا لعار » وارد آتش بشويد اما ننك به خود راه مدهيد . ( روشن است كه اگر اين ضرب المثل در مورد حق به كار رود معناى آن اين مىشود كه در آتش مشكلات فرو رويد ولى ننگ و عار را به خود راه مدهيد نه در آتش دوزخ ! ) ( شرح ابن ابى الحديد جلد 13 صفحه 181 ) ( 370 . ) شيطان الردهة « ردهة » به معنى گودالى در كوه است كه آب در آن جمع مىشود و ظاهرا منظور امام ( ع ) از « شيطان ردهه » همان « ذو الثديه » رئيس خوارج باشد كه پس از كشته شدن و از هم پاشيدن جمعيت آنها جسدش در گودال پر آبى پيدا شد . قبلا امام ( ع ) فرموده بود چهار هزار نفر از سپاه خونخوار و سنگدل دشمن