الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
560
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
و حتى صد نفر جمع نشد به دار الاماره بازگشت و اشراف قوم را جمع كرد و خطبه مورد بحث را ايراد فرمود . « طبرى » در تاريخ 1 طبرى - تاريخ - جلد 6 ص 60 در حوادث سال 38 خود جلد 6 ص 60 در حوادث سال 38 هجرى اين خطبه را نقل كرده و « ابن اثير » 1 ابن اثير - كتاب ابن اثير - ماده « ترك » ج 1 ص 188 از لغات پيچيده آن « تريكة الاسلام » را در ماده « ترك » ج 1 ص 188 تفسير كرده است . ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - ج 2 ص 439 و 440 ج 2 ص 439 و 440 ) ( 351 . ) فيتبعونه على غير معونة و لا عطاء . در اين سخن امام ( ع ) مىفرمايد : با اين كه معاويه حقوق مستمرى و بخششى نسبت به طرفدارانش ندارد از او تبعيت مىكنند ولى من كه به شما هم حقوق مستمرى و هم كمك خرجى جدائى مىدهم از شما يارى نمىبينم . در حالى كه آنچه معروف است معاويه نسبت به طرفدارانش بذل و بخشش بىحساب داشته و امام ( ع ) حتى يك درهم هم نا بجا به كسى نمىداده و همه را به طور مساوى مىبخشيده است . پاسخ اين سؤال اين است كه معاويه بى حساب به رؤساء و اشراف قبائل مىبخشيده ، و بقيه به طرفدارى از آنها و يا به خيال اين كه مطالبه خون عثمان مىكنند به او كمك مىكردند و سهمى از عطا و بخششها به آنها نمىرسيد ، ولى امام ( ع ) آنچه مىداد به همه بطور مساوى و بدون هيچگونه امتيازى مىبخشيد . ( شرح ابن ابى الحديد ج 10 ص 71 ) ضمنا بايد توجه داشت تفاوت بين « عطا » و « معونه » را در اين گفتهاند كه « عطا » حقوق مستمرى و « معونه » كمك خرجى است .