الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
543
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
( 331 . ) نويسنده مصادر نهج البلاغه در اينجا مىنويسد اين قسمتى از نوشتهاى است كه امام ( ع ) در اواخر ايام خلافتش نوشته ، و در آن حوادث پس از وفات پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم تا هنگام نوشتن آن را توضيح داده است . سپس دستور داده كه آن را بر مردم بخوانند . نويسنده مزبور اضافه مىكند ما قبلا مصادر آن را نوشتهايم و مىافزايد كسى كه به امام ( ع ) گفته است شما در اين امر حريص هستيد « عبد الرحمن ابن عوف » در روز « شورى » بوده است اين مطلب را « طبرى » در كتاب « المسترشد » 1 طبرى - المسترشد - ص 80 ص 80 آورده ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - ج 2 ص 414 ج 2 ص 414 ) آنچه ما از مصادرى كه نويسندهء محترم اين كتاب به آن اشاره كرده يافتهايم مطالبى است كه در ذيل خطبه 26 نوشته در آنجا مىگويد : امام ( ع ) خطبههاى خود را به كيفيتهاى مختلفى القاء مىفرموده : گاهى بالاى منبر ، و گاهى بر روى تپهاى مىايستاده و گاهى بر روى سنگهائى كه برايش نصب مىكردند ، زمانى همان گونه كه بر مركبش سوار بود ، و گاهى براى ميهمانانش پس از پايان غذا ، و گاهى تكيه بر بالشى مىداد و سخن مىگفت ، گاهى هم مطلب را به امام حسن و امام حسين ( ع ) مىفرمود و آنها القاء مىكردند ، زمانى هم مىشد كه براى افرادى كه در خانهاش بودند سخن مىگفت سپس دستور مىداد آن را بنويسند و بر مردم بخوانند ، و اين خطبه ( 26 ) از اين نمونه است لذا استاد « احمد زكى » آن را در « جمهرة رسائل العرب » آورده و در « جمهرة الخطب » ذكرش ننموده است . اين خطبه از خطبههاى طولانى است كه شريف رضى قسمتى از آن را ذكر كرده است . از كسانى كه پيش از رضى مىزيستهاند عدهاى آن را با تفاوتهائى نقل كردهاند از جمله در « الغارات » 1 - الغارات - و در « الامامة و السياسة » 1 - الامامة و السياسة - ج 1 ص 154 ج 1 ص 154 و در « المسترشد » 1 - المسترشد - ص 95 ص 95 و