الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
525
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
( 298 . ) آنچه در اينجا آمده قسمتى است كه شريف رضى ره از خطبهاى كه امام عليه السّلام پس از پايان جنك « جمل » ايراد فرموده برگزيده است . . . و در آينده اشاره خواهيم كرد كه كلمات قصار شماره ( 31 و 32 و 266 و 374 ) و خطبه مزبور همه از يك خطبه گرفته شده . قسمتى از اين خطبه را « طبرسى » در كتاب « احتجاج » 1 طبرسى - احتجاج - جلد 1 صفحه 326 جلد 1 صفحه 326 و « متقى هندى » در « كنز العمال » 1 متقى هندى - كنز العمال - جلد 8 صفحه 215 جلد 8 صفحه 215 و « منتخب كنز العمال » 1 متقى هندى - منتخب كنز العمال - جلد 6 صفحه 315 جلد 6 صفحه 315 آوردهاند و مرحوم شيخ طوسى در كتاب « تلخيص الشافى » 1 شيخ طوسى - تلخيص الشافى - جلد 1 صفحه 326 جلد 1 صفحه 326 به آن اشاره كرده و گفته است : « از اين روايت بر مىآيد كه امير مؤمنان عليه السّلام اين خطبه را در بصره ايراد فرموده و در آن به سؤالات مختلفى كه از او شده پاسخ گفته و به حوادث و پيش آمدهائى كه براى بصره پيش خواهد آمد اشاره فرموده است » . مرحوم « علامه مجلسى » قسمتهاى پراكندهء اين خطبه را يك جا در قسمت مربوط به « الفتن و المحن » در كتاب « بحار الانوار » 1 علامه مجلسى - بحار الانوار - الفتن و المحنصفحه 448 طبع كمپانى صفحه 448 طبع كمپانى جمع كرده است . ( مصادر نهج البلاغه و اسانيده 2 - مصادر نهج البلاغه و اسانيده - جلد 2 صفحه 358 جلد 2 صفحه 358 ) ( 299 . ) « ابن اثير » كلمات پيچيده اين خطبه را در كتاب « نهاية » 1 ابن اثير - نهاية - جلد 2 صفحه 510 و 519 ذيل ماده « شول » و « ربك » جلد 2 صفحه 510 و 519 ذيل ماده « شول » و « ربك » تفسير كرده است . و در كتاب « غرر الحكم » 1 - غرر الحكم - صفحه 97 صفحه 97 به بعضى از جملات از اين خطبه اشاره شده است . ( مصادر نهج البلاغه و اسانيده 2 - مصادر نهج البلاغه و اسانيده - جلد 2 صفحه 363 جلد 2 صفحه 363 )