گفت او را حين بيا اندر پيم * گفت رو رو من حريف تو نيم گفت بيرون زين حد اى خوش فرمن * گر زنم پرّى بسوزد پرّ من « 1 » مسئوليت اختيارى انسان همه ى ، ذرات داراى مسئوليت هستند و بديهى است انسان كه غايت عالم آفرينش است ، مسئوليت سنگين ترى بر دوش دارد . تفاوت مسئوليت ساير موجودات جماد ، نبات ، حيوان ، افلاك و غيره - با انسان در اين است كه مسئوليت آنها جبرى و بر حسب عالم تكوين است حتى موجودات مجرد ، مانند : ملائكه ، نيز بگونه اى مجبورند ولى مسئوليت انسان با اختيار است . « انّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ امَّا شَاكِراً وَ امَّا كَفُوراً » « 2 » « ما راه ( حق و باطل ) را به او ( انسان ) نشان داديم . حال اگر مى خواهد هدايت پذيرد ، ( و مسئوليت هايش را انجام دهد ) يا كفران ( نعمت ) كند » انواع مسئوليت هاى انسان وظايف انسان چند گونه است : 1 . مسئوليت عبودى : اين وظيفه ى بين خود و خدا است و جنانچه در انجام آن كوتاهى شود ، انسان از حوزه ى عبوديت خدا خارج مىشود .

--> ( 1 ) . مثنوى مولوى ، دفتر چهارم ، ص ، نشر سهيل و نشر علم ، . ( 2 ) . سوره ى انسان ، آيه‌ى . 3