الشيخ محمد علي الگرامي القمي

94

مالكيت ها ( فارسى )

نوع اشتراك سهامى كارگر و صاحب ابزار توليد و صاحب مادّهء خام دو گونه مىتوانند در سود و بهرهء توليد سهيم باشند : 1 - صاحب مادّهء خام كه ( به اقتضاء وحدت شخصيت مادّهء خام با كالا ) مالك كالا هم مىباشد اجرتى عادلانه و مناسب با درآمد و نيازهاى خود ، و كارگران ، و صاحب ابزار توليد به آنها بپردازد كه در حقيقت هر يك مقدارى از بهره را برده‌اند . 2 - طبق قرارداد صحيح و عادلانه با هم شريك باشند . و اين شراكت به دو نحو تصوّر مىشود : الف ) شراكت كامل كه در سود و زيان شريك باشند . ب ) شراكت فقط در سود و اما در زيان فقط پاى صاحب مادّهء خام حساب شود . در زمان ما هم كه نوعا صاحب كارخانه و صاحب مادّهء خام هر دو يكى هستند ، كارگران مىتوانند فقط مزد عادلانه دريافت كنند و مىتوانند طبق قرار دادى صحيح در سود و زيان شريك باشند ، چنان كه مىتوانند طبق قرار داد فقط در سود شريك باشند و زيان تنها پاى كارخانه‌دار حساب شود . از نظر فقه اسلامى در اين دو نوع شراكت اخير مسأله روشن نيست . منشاء اشكال هم اين است كه اين چه نوع شراكتى است ؟ مادّهء خام از يكى و كار از ديگرى ، و گاهى هم ابزار توليد از شخص سوّمى . شركت ، گاهى قرار دادى است و گاهى عوامل قهرى ديگرى دارد . اينجا كه جزء موارد شركت قهرى و بدون اختيار نيست . شركت قرار دادى هم فقط در اموال مىباشند و نه در عمل و كار .