الشيخ محمد علي الگرامي القمي
89
مالكيت ها ( فارسى )
كالاى توليد شده ملك كيست ، بلكه در كلّ حركت تكاملى انسان و از جمله در اقتصاد سخن مىگويد ، و در آن سطح كه مسلماً اصالت با كار مىباشد ، بالأخره بذر هم با كار به دست آمده است ، مادّهء خام كارخانه هم با كار به دست آمده است ، پولى هم كه بابت استخراج مادّهء خام پرداخت مىشود ، با كار به دست آمده است . كار محترم است و هيچ گاه نبايد بىمزد بماند ، آن هم مزدى عادلانه ! ليكن سخن اين است كه كالا ملك چه كسى است ؟ ممكن است درآمد كارگر حتّى بيشتر و با صرفهتر از صاحب مادّهء خام باشد . و ممكن است كارخانهدار ، كسى غير از صاحب مادّهء خام باشد . اتفاقاً گاهى شركت كارگر به نفع او نيست ، زمين و كارخانه ضرر هم دارد . البته هر كارى هم محترم نيست ، كارى كه به نفع جامعه نباشد ، احترام ندارد از اين رو شراب سازى ، قماربازى ، سازيدن موسيقىهاى تخديرى ، مدآحى از ستمگران ، تبليغات بر خلاف حقيقت و اغوا كننده ، سحر و رمّالى و جاودگرى و شعبده بازى ، انحصارگرى ، ساختن و بر پا كردن مراكز فساد و . . . هيچ احترامى ندارد . در اين جا لازم است به دو نكتهء مهمّ ديگر توجه شود : 1 - هر چند كار محترم است ، ليكن ممكن است به جهاتى كنترل شود مثلًا اگر كسى با وسايل مدرن مكانيزهء روز بخواهد اراضى زيادى را احيا نموده به تملّك خود درآورد و ديگران را در مضيقهء كمبود اراضى نزديك به محدوده قرار دهد كار او ممنوع مىشود . زيرا طبق اصل « لا ضرر و لا ضرار » هر كارى كه موجب شود ديگران در مضيقه و تنگنا قرار گيرند ، ممنوع است . به فرمان حاكم اسلامى آزادى عمل چنين فردى