كم‌تر و يا بيشتر از درآمد زمين را مىگرفتند ( و اين قطيعه مىباشد ) . ماليات اراضى مفتوحه عراق در زمان عمر هفت مليون مىشد ، و در زمان عثمان پنجاه مليون . در سال 82 در فتنهء عبدالرحمن ، دفاتر سوخته شد و هر كسى بر آنچه در اختيارش بود مستولى شد و براى خود برداشت . بنى اميه و بنى عباس براى نزديكان خود اقطاع مىكردند و ماليات هم نمىگرفتند . در زمان سلجوقيان ، قطايع را به طور عام به افراد مىدادند ولى صلاح الدين ايوّبى قطايع را به فرمانروايان و ارتشيان خود اختصاص داد . . . ابويوسف گفته قطايع دو نوع بوده است : 1 . به عنوان تمليك 2 . به عنوان استفاده و برداشت محصول . . . » « 1 » از اين كلام استفاده مىشود كه قطاع فقط در مورد اراضى مفتوحة العنوة بوده است ، ليكن به نظر مىرسد تحقيق جرجى زيدان كافى نبوده است و قطايع اسلامى اختصاصى به اراضى مفتوحة العنوة ندارد . ممكن است از اراضى باير هم به كسى داده شود كه در نتيجه ، براى احياء آن ، حقّ تقدّم بر ديگران پيدا مىكند . البته طبق قاعدهء كلّى اراضى ، اگر زمينى را مدت‌ها رها كند كه معلوم شود نمىخواهد استفاده كند ، يا امكاناتش را ندارد ، آن وقت طبق نظر حاكم از او پس گرفته مىشود . اين كه گفتيم طبق نظر حاكم ، براى آن است كه قطايع كه بيشتر به عنوان تشويق به افراد داده مىشود و ممكن است با قاعدهء كلّى احيا تفاوت داشته باشد كه بعداً توضيح مىدهم . محدّثين عامّه نقل كرده‌اند كه : ابيض بن حمال بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شد و از آن حضرت خواست كه زمين نمك را برايش قطيعه نمايد . حضرت

--> ( 1 ) - تمدن الأسلام و العرب جرجى زيدان ، ج 1 ، ص 236 .