اقتصادى را به همراه خواهد داشت كه موجب رشد فكرى ، آمادگى در برابر خطرات احتمالى و رشد استعدادهاى نهفتهء انسانى است . البته چنان كه قيمت كالا تعيين نشده است ، چانه زدن نيز مجاز شمرده شده است . ابو حنيفه به امام صادق عليه السلام گفت : مردم ديروز در عرفه از شما تعجّب مىكردند كه آن طور در معامله چانه مىزدى ! حضرت فرمود : آيا خدا به اين راضى است كه من در مال خودم مغبون بشوم ؟ ! « 1 » امام هشتم از امامان پيشين خود نقل مىكرد كه : كسى كه مغبون مىشود نه اجرى دارد و نه مورد ستايش است . « 2 » البته در برخى چيزها كه جنبهء دينى بيشترى دارد و يا شرافت انسانى در كار است ، چانه زدن مذمّت شده است . آمده است كه در چهار چيز چانه نزنيد در قربانى ، و كفن ، و پول خريد برده ( و براى آزادى آن ) ، و كرايهء راه مكّه . « 3 » البته با اين كه قيمت گذارى به دست دولت نيست ، ليكن مردم نمىتوانند اجحاف كنند ، و از احتياج ديگران سوء استفاده نمايند و قيمت اجناس توليد كنندگان را ، كم و بهاى جنس خود را بالا مىبرند . كسى به حضور امام صادق عليه السلام آمد و خواب وحشتناك خود را نقل كرد . امام فرمود : تو كسى هستى كه ديگرى را در زندگىاش اغفال مىكنى ، از خداوندى كه ترا آفريده و سپس ترا مىميراند پروا كن ! او گفت . . . يكى از همسايگان من ملك خود را بر من عرضه داشت ، من كه فهميدم جز من

--> ( 1 ) - 45 / 1 آداب تجارت وسائل . ( 2 ) - 45 / 3 آداب تجارت وسائل . ( 3 ) - 46 / 2 و 3 آداب تجارت وسائل .