جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
36
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
مىگويد : از حجاج شنيده است كه سكونت در خانههاى نزديك مسجدالحرام آنان را از ديدن خوابهاى آشفته بدور مىكند ، و او بسيارى را ديده است كه در نيمه شب از رختخواب خود برخاسته و در حال دويدن به سوى مسجدالحرام روانند ، اينان بلافاصله طواف گرد خانهء كعبه را نموده و سپس حجرالاسود را مىبوسند و نماز كوتاهى بجاى آورده و كمى از آب زمزم هم مىنوشند و آنگاه به رختخواب خود رفته و تا صبح در آرامش مىخوابند . و هرگاه شخصى محلهء الشبيكه را به سوى جنوب طى كند ، و سپس كمى از مسير مستقيم منحرف شود به بازارى برخواهد خورد كه به « السوق الصغير » معروف است و منتهى به دروازهء مسجدالحرام مىگردد كه بنام « باب ابراهيم » مشهور است . بورخارت مىگويد در اين بازار ديده است كه ملخ را به وزن مىفروشند . منتهى اليه اين بازار از طرف كوه ، كوچهء « حارةحجيله » مىباشد كه در خانههاى نسبتاً خوب اين كوچه غلامان و خادمان حرم زندگى مىكنند ، و اين كوچه در پستى قرار دارد و پستترين كوچهء مكه شمرده مىشود ، از اين رو غالباً گرفتار سيلابهاى باران مىگردد . در مشرق و جنوب بازار « السوق الصغير » كوچهء « حارةالمسفله » قرار دارد كه در خانههاى آن بيشتر مردمان هند و فقيران زندگى مىكنند ، گو اين كه در اين كوچه ، خانههاى نوسازى هم ديده مىشود . و در بخشهاى پست و خراب اين كوچه گروهى از غلامان زندگى مىكنند كه زنان آنان به ساختن شرابى مست كننده از ذرت بنام « بوزه » مىپردازند . بورخارت مىگويد : او در اين محله سكونت گزيده است . وى اشاره مىكند كه در بلنداى كوهى كه در سمت مغرب دشتى كه در مقابل محلهء مسفله مىباشد ، ساختمانى كوچك قرار دارد كه بر روى آن گنبدى قرار گرفته و به « مقام سيدنا عمر » مشهور