جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
34
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
تلاشى براى تجديد بناى اين كانال نمود ليكن نتوانست با نقشهء مناسبى اين كار را انجام دهد ، ولى عاقبت فرزندش سلطان سليم دوم توانست با صرف مبالغ هنگفتى كانال جديدى را حفر نمايد ، و اين كانال همان است كه بورخارت آن را ديده و توصيف آبش را نموده و مىگويد آب فراوانى را به مكه مىآورد . اين كانال از ميان صخرههايى كه در پشت كوه عرفات قرار دارند ، كنده شده و بدين وسيله در سال 979 ه . آب فراوانى را به مكه هدايت كرد . طول اين كانال مسيرى معادل 7 يا 8 ساعت راه است ، ولى در عين حال بورخارت گدايان و مريضان و حاجيانى را در مكه مشاهده كرده كه تقاضاى شربتى آب داشتهاند و اين بدان علت بوده است كه بدستآوردن كوزهاى از آب اينكانال در موسمحج ، مستلزم پرداختمقدارى پول بوده است . كوى و محلات مكه توصيف از محلات مكه يكى از زيباترين بخشهاى سفرنامهء بورخارت است . او توصيف دقيقى از وضعيت آنها را در اختيار ما قرار مىدهد و مىگويد : مسافرى كه از جده به مكه مىرسد در دروازهء شهر دو برج بلند دژبانى خواهد ديد كه آنها را شريف غالب به منظور دفاع از مكه ساخته است ، و پس از گذشتن از اين دو ، به فاصلهء كوتاهى با مأموران ماليات شريف روبرو مىگردد كه از كالاهاى مسافران ماليات مىگيرند ، آنگاه وارد كوچهء « حارةجرول » كه سكونتگاه اعراب بدوى است و آنان وظيفهء نقل و انتقال مسافرين ميان جده و مكه را به عهده دارند مىشود . پس از اين ، به كوچهء « حارةالباب » خواهد رسيد كه عبارت است از خيابانى عريض كه در دو سوى آن خانههاى بزرگ و زيبا قرار دارد . اين منطقه را « حارةالشبيكه »