مسجد بود بنابر مقتضاى طبيعت توسعه بر سر مسجد افتاد . توسعهء مسجد شريف نبوى در سال 17 ه . پس از چهار سال كه از خلافت عمر گذشته بود ، در مسجد نبوى تعميرات و تغييرات مهمى صورت گرفت . وى مسجد را از جانب غربى 20 ذراع ( 10 متر ) توسعه داد . پس عرض مسجد 120 ذراع ( 60 متر ) گرديد ولى از طرف شرقى بنا را دست نزد ؛ زيرا حجرهء شريفه در آنجا بود و از جانب قبله هم 10 ذراع ( 5 متر ) افزود ، و از جانب شمال 30 ذراع ( 15 متر ) و طول مسجد به 140 ذراع ( 70 متر ) رسيد . عمر حجره‌هاى همسران پيامبر صلى الله عليه و آله را داخل در مسجد ننمود ، از اين رو به امتداد مسجد به غرب و شمال و جنوب بسنده كرد . بعداً خواهيم ديد كه حجره‌ها در توسعه‌هاى بعدى در مسجد داخل شدند ، آنگاه كه براى نخستين بار در زمان حكومت عمر بن عبدالعزيز بر مدينه ، مسجد را از سمت مشرق هم توسعه دادند . اين امر در عهد وليد بن عبدالملك بود هنگامى كه در سال 88 - 91 ه به وسعت مسجد افزود . عمر درتوسعهء تازه ، ستون‌هايى ازتنه‌هاى نخل آورد و براى بناى ديوارها قالب‌هاى خشت ، و بام رواق‌هاى