فرمودند : يا على گناه ربا هفتاد مرتبه دارد كه كمترين آن مثل اين است كه كسى با مادر خود داخل بيت الله الحرام جماع كند . همچنين ، از همان جناب روايت شده است كه فرمودند : كسى كه ربا بخورد خداى تعالى به مقدارى كه خورده درون شكم او را از آتش جهنم پر مىكند و اگر از راه ربا مالى را به دست آورده خداى تعالى هيچ عملى را از او قبول نمىكند و تا زمانى كه يك قيراط از آن ربا نزدش مانده باشد لايزال در لعنت خدا و ملائكه است . و نيز از آن جناب وارد شده است كه فرموده : خداى تعالى خورندهء ربا و خورانندهء ربا و نويسنده سند و شاهدش را لعنت كرده است و همچنين روايات ديگر . ربا دو قسم است يكى رباى معاملى و ديگرى رباى قرضى . اما قسم اول : رباى معاملى عبارت است از اين كه جنسى را كه مثلى است در مقابل همان جنس يا وزن بيشتر و يا همان را به ضميمه ى چيز ديگر به طور مثال يك تن گندم را به دو تن و يا به يك تن و يك درهم بفروشى و يا به همان وزن با زيادى حكمى مانند آنكه يك من گندم نقد به يك من گندم نسيه بفروشى . اقوى اين است كه اين نوع ربا مختص به بيع نيست ؛ بلكه در ساير معاملات مانند صلح و مانند آن نيز جارى است . اين ربا به دو شرط حرام است : اول اينكه اين جنس به نسبت به عرف و عادت واحد باشد بنابراين هر چيزى كه عرف و عادت آن را يك جنس بداند جايز نيست كه مقدارى از آن در مقابل بيشتر از همان جنس معامله گردد هر چند كه از لحاظ خواص و صفات متفاوت باشد ؛ مثلًا گندم فروشنده معمولى يا سرخ رنگ و گندم خريدار ممتاز و سفيد رنگ باشد . با برنج فروشنده ممتاز و برنج خريدار پست باشد . خرماى يكى ، زاهدى و پست و از ديگرى خستاوى و ممتاز باشد . همچنين هر كالاى ديگرى از فروشنده ممتاز و از خريدار پست باشد ، به خلاف آنجا كه دو جنس باشد ، مثلًا از فروشنده گندم و از خريدار عدس باشد كه خريد و فروش چون با هم فرق دارد ، اشكالى ندارد . دوم اينكه ، جنس مورد معامله از اجناس وزن كردنى و يا كيل شدنى باشد ، پس در فرضى كه با عدد خريد و فروش مىشود و يا با مشاهده ربا داخل نمىگردد . مسأله 1 - در باب ربا گندم و جو جنس واحد محسوب مىشوند . بنابراين ، مبادله آنها در مقابل يكديگر صحيح نيست البته با تفاضل ، هر چند كه از نظر عرف و عادت و از نظر شرع در باب زكات آن دو ، دو جنس متفاوت محسوبند . در نتيجه جو نمىتواند كمبود نصاب گندم را جبران نمايد و در اين كه آيا علس از گندم و سلت از جنس جو است يا نه محل اشكال است و احتياط در آن است كه يكى در مقابل ديگرى فروخته نشود و در معاوضه با گندم و جو نيز قرار نگيرند و فقط مثل به مثل انجام گيرد . مسأله 2 - در ربا هر چيزى با اصل خودش جنس واحد محسوب مىگردد هر چند كه دو