السيد الخميني ( مترجم : محمد موسوى بجنوردى )

112

مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى )

با عقل ، قصد ، اختيار ، عدم حجر و افلاس و سفر و مانند آن . مسأله 3 - اگر شخص حيوانى را براى حمل بار اجاره نمايد بايست جنسى را كه مىخواهد با آن حمل كند را مشخص نمايد زيرا اغراض به اختلاف آن اجناس مختلفند . و همچنين بايد معلوم نمايد چه مقدار و چه ميزان از آن جنس را مىخواهد با آن حيوان حمل نمايد . اگر آن را براى مسافرت اجاره نمود بايست مدت زمان حركت و روز و شب بودن زمان حركت و مانند اين را نيز مشخص نمايد . حتى بايد راكب حيوان را نيز به صاحب آن نشان دهد و يا به نحوى كه رفع جهالت نمايد او را توصيف نمايد تا اجاره غررى نباشد . مسأله 4 - هرجاكه منفعت را با زمان بسنجند مانند اينكه بگويند براى يك روز ، يك ماه و يا يك سال و مانند آن ، بايد زمانش معين باشد و اندازه گيرى كردن زمان به وقت نامعلوم صحيح نيست . مسأله 5 - اگر صاحب خانه به مستأجر بگويد كه هر زمان كه خواستى در خانه‌ى من بمان و ماهانه يك دينار بده اگر قصد او اجاره باشد ، عقد اجاره باطل است . ولى اگر منظور او اذن به سكونت در قبال پرداخت عوضى معلوم باشد ظاهراً صحيح است . فرق اين مورد با اجاره در آن است كه با اجاره‌ى مستأجر مالك منافع عين مستأجره مىشود ولى در اين مورد مالك نمىشود . او در آن خانه ساكن است و مالك خانه نيز براى او عوضى در نظر گرفته است همچنين اگر به اجير بگويد : اگر لباس مرا به صورت فارسى دوختى يك درهم و اگر به صورت رومى دوختى دو درهم به تو مىدهم اجاره باطل است ولى به عنوان جعاله صحيح است . مسأله 6 - اگر شخصى از ديگرى حيوانى اجاره نمايد كه سوار آن شود و يا اينكه لوازم و اثاث او را حمل نمايد در مكان و وقت معين مثلًا او را در روز عرفه به كربلا برساند ، اگر سر موعد نرساند ، در صورتى كه اين امر به خاطر تنگى وقت بوده و يا به جهتى از جهات ديگر امكان نداشته باشد ، اجاره باطل است . ولى اگر وقت زيادى وجود داشته ولى حيوان نرسانيده است ، صاحب حيوان مستحق دريافت اجاره‌بها نيست . چه در رساندن مستأجر كوتاهى كرده باشد يا نه مانند زمانى كه راه را گم كرده باشد . اگر حيوانى را اجاره كند و شرط نمايد كه او را در وقت معين به مكانى برساند اما اين كار ممكن نشود و يا اينكه اجير تخلف نمايد اجاره صحيح است و اجاره‌بها بايد پرداخت شود . تنها به خاطر تخلف از شرط مستأجر مىتواند اجاره را فسخ نمايد و اگر فسخ شد اجاره‌ى معين شده را پس مىگيرد و صاحب حيوان مستحق اجرت‌المثل است . مسأله 7 - اگر هنگام زيارت عرفه باشد و حيوانى را اجاره نمايد ولى به زيارت نرسد ،