على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3981

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

يق : جاء بالهوش الهائش اى بالكثرة . هوش ( havc ) م . ع . هاش القوم ( از باب نصر ) و هوشوا ( از باب سمع ) هوشا : درهم آميخته شدند آن قوم . هوش ( huc ) ا . پ . زيركى و آگاهى و شعور و عقل و فهم و ادراك و فراست . و جان و روان و روح . و دل . و انهدام و تباهى و هلاكت و مرك و هر چيز كه سبب شود مرك و تباهى را . و زهر و سم . و باهوش : با شعور و زيرك و دانا و بافراست و عاقل و خردمند و هوشيار و با بصيرت . و بىهوش كه خرد نگرش نيز گويند : گول و احمق و نادان و بىخبر و غافل و بىعقل . و واهوش رفتن و يا بىهوش شدن : مدهوش شدن و بىخود شدن و غش كردن و عارى از حس شدن . و به هوش آمدن : برگشتن حس و شعور پس از مستى و غش . و به هوش بودن : آگاه و باخبر بودن و دورانديش بودن و عاقبت‌انديش بودن و هوشيار بودن . هوشا ( huc ) ا . پ . واو مجهول - دمبهء گوسفند . هوشا ( huc ) ص . پ . واو مجهول - سست و كاهل و تنبل و بىكار . و بىدرد . و گسترده . و درست و كامل و مستقيم . هوش‌آباد ( huc - b d ) ا . پ . واو مجهول - افلاك و كره‌هاى آسمانى . هوشات ( havc t ) ع . ج . هوشة . هوشاز ( huc z ) و هوشازه ( huc ze ) ا . پ . در هر دو واو مجهول - تشنگى سخت و شديد ستور . هوشازيدن ( huc zidan ) ف ل . پ . واو مجهول - سخت تشنه شدن ستور . هوشا شدن ( huc - codan ) ف ل . پ . جنبان و غلتان و بىآرام افتادن بيمار در بستر و آزرده شدن روان . و به هوش آمدن از بىهوشى و از مستى و از ديوانگى و بيدار شدن از خواب . هوش‌افزاى ( huc - afz y ) ص . پ . واو مجهول - افزون كننده هوش و شعور . هوشان ( huc n ) و هوشانى ( huc ni ) ا . پ . عيد تجلى يعنى روزى كه حضرت مسيح علماى محبوس را بدين خود دعوت نمود . هوشانيدن ( huc nidan ) ف ل . م . پ . واو مجهول - گردش كردن و سير و تفرج نمودن و جنبش كردن و جنبش نمودن ماهى در آب . و رجعت دادن حس و به هوش آوردن از مستى و جز آن . هوش‌باخته ( huc - b xte ) ص . پ . واو مجهول - بىجان و بىهوش و بىحس و ابله و احمق . هوشبر ( huc - bar ) ص . پ . واو مجهول - محروم كنندهء از حس و فهم و ادراك . و بادهء هوشبر : شرابى كه عقل را زايل مىكند . هوشة ( havcat ) ا . ع . فتنه و فساد و هيجان و اضطراب و برانگيختگى و اختلاط . ج : هوشات . الحديث : اياكم و هوشات الليل و هوشات الاسواق . هوش‌رباى ( ruc - rob y ) ص . پ . واو مجهول - رباينده هوش و عقل . هوشكش ( huc - kac ) ا . پ . واو مجهول - يك قسم معجونى كه از چرس مىسازند و آن را بجاى شراب براى حصول مستى مىآشامند . هوشمند ( huc - mand ) ا - ص . پ . واو مجهول - داراى هوش و خداوند هوش و عاقل و بخرد . هوشمندى ( huc - mandi ) ا . پ . واو مجهول - بخردى و ادراك و فهم . هوشنازده ( hucn - zade ) ص . پ . ستور بغايت تشنه . هوشنگ ( hucang ) و ( hovcang ) ا . پ . واو اول مجهول - نام پادشاه دويم از پيشداديان كه پسر سيامك و پسرزادهء كيومرث باشد . و نيز هوش و آگاهى و عقل و خرد . هوشنى ( hucni ) ا . پ . نام گياهى كه در شستن جامه به كار مىبرند و اشنان نيز گويند . هوش‌واژن ( huc - v jan ) ا . پ . واو اول مجهول - غش و بىخودى و به هوش آمدگى از مستى . هوشيار ( huc - y r ) ص . پ . واو مجهول - باهوش و زيرك و خردمند و دانا و عاقل . و كسى كه مست نباشد . و دورانديش و آگاه و بصير . و بيدار و خبردار . هوشيارى ( huc - y ri ) ا . پ . واو مجهول - باهوشى و خردمندى و زيركى و آگاهى و بصيرت و بيدارى . هوشيدن ( hucidan ) ف م . پ . واو مجهول - تعقل كردن و دريافتن . هوع ( hav ' ) ا . ع . بدى آز و سوء حرص و شدت حرص . و قى . هوع ( hav ' ) م . ع . هاع هوعا ( از باب نصر ) : سبك گريه كرد و اندوهناك گشت . و هاع منه : ناليد از آن و ملول گشت . و هاع القوم بعضهم الى بعض : آهنك كردند آن قوم بجستن بر يكديگر . و هاع هوعا و هيعوعة ( از باب فتح و نصر ) : به آسانى و بدون تكلف قى كرد . هوع ( hav ' ) و ( hu ' ) ا . ع . دشمنى و عداوت .