على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3970

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اعلام است . هميس ( hamis ) ا . پ . آواز سپل شتر . هميسع ( hamaysa ' ) ا . ع . مرد توانا و نيك زوردار كه كسى وى را بر زمين افگندن نتواند . و مرد دراز بالا . و نام شخصى . هميشك جوان hamicak - ) jav n ) ا . پ . گياهى كه بتازى حى العالم گويند . هميشگى ( hemicagi ) ا . پ . پيوستگى و مداومت و دوام و ثبات . هميشه ( hamice ) م ف . پ . پيوسته و همواره و مدام و على الدوام و دايم و از قديم و از سابق . هميشه بهار ( hamice - bah r ) ا . پ . گل گاو چشم . و قسمى از بابونه . و ميشا وحى العالم . هميع ( hemya ' ) ا . ع . مرك سريع و شتاب . هميغ ( hamyaq ) ا . ع . درخت مغد . هميغ ( hamyaq ) ا . ع . مرك سريع و شتاب . هميم ( hamim ) ص . ع . آنكه اراده كند كارى را و نكند آن كار را . هميم ( hamim ) ا . ع . باران نرم و سست . و شيرى كه در مشك ريزند و خورند و دوغ نزنند . هميم ( hamim ) م . ع . هم هما و هميما . ر . هم . هميمة ( hamimat ) ا . ع . باران نرم و سست . و نسيم و باد نرم . و هر چيزى كه مورث دلتنگى شود . همين ( hamin ) ا . پ . ياى مجهول - بلغت زند : تابستان . همين ( hamin ) م ف . پ . فقط و تنها و نه اين و نه آن و نه كم و نه زياد و هم اين و اين هم و خود اين و هم‌چنين و به اين طريق : و همين ساعت : درين ساعت و اكنون . و همين‌طور : باين‌طور . همينك ( haminak ) م ف . پ . همين اينك و اكنون و اين زمان . هن ( han ) ا . پ . منت و تشكر و شكرگزارى . هن ( han ) ا . ع . هن المراة : فرج زن . و نيز هن : كنايه است از اسم جنس و چيز اندك و اصل آن هنو مىباشد . يق : هذا هنك و هنوك : اين چيز اندك تو مىباشد . و نيز بمعنى مرد . يق : اقبل يا هن : يعنى پيش بيا اى مرد . ج : هنان و هنوان مثنى و هنون . و اين كلمه مانند اخ اعراب آن بحروف است . يق : جاءنى هنوك و رايت هناك و مررت بهنيك مانند اخوك و اخاك و اخيك و مؤنث آن هنت ( hanaton ) و ياهنت ( hanton ) مىباشد . ج : هناتان مثنى و هنات و هنوات . و در ند مىگويند يا هن اقبل : اى مرد پيش بيا . و يا هنان اقبلا : اى دو مرد پيش بياييد . و يا هنون اقبلوا : اى مردان پيش بياييد . و گاه‌ها را در آن داخل كرده هنه گويند . و گاه نون را اشباع كرده هناه خوانند چنان كه گويند يا هناه اقبل و يا هناتاه اقبلا و يا هنوتاه اقبلوا . و گاه آن را بياى متكلم اضافه كرده مىگويند : يا هنى ( hani ) اقبل و يا هنى ( hanayya ) اقبلا و يا هنى ( haneyya ) اقبلوا . و براى زن گويند : يا هنت اقبلى و يا هنتان اقبلا و يا هنات اقبلن و يا هنتاه اقبلى و يا هنتاناه اقبلا و يا هناتاه اقبلن . الحديث : من تعزى بعزاء الجاهلية فاعضوه بهن ابيه و لا تكنوا . ر . عزاء . المثل : من يطل هن ابيه ينتطق به اى يتقوى باخوته . هن ( hen ) پ . بلغت مردم شيراز يعنى هست . هن ( hen ) ع . لغتى است دران يعنى اگر . هن ( hann ) م . ع . هن هنا و هنينا ( از باب ضرب ) : گريست و ناليد . هن ( honna ) ع . ضمير جمع مؤنث يعنى آن زنان . هنء ( han ' ) م . ع . هناه هنأ ( از باب فتح و ضرب ) : طعام خوش‌گوارا خورانيد او را و طعام گوارا داد به او و يا طعام داد به او . و هناه لامر هنا ( از باب فتح ) : گفت به او گوارا باد ترا آن كار . و هناته شهرا : در عيال خود داشتم او را يك ماه . و ما كان هنيئا و قد هنوء هنأ و هناءة و هناة ( از باب كرم ) : يعنى گوارا نبود و بتحقيق كه گوارا گرديد . و هناه هنأ ( از باب فتح و سمع و كرم ) : داد او را و بخشيد . و هنا الابل هنأ ( از باب فتح و ضرب و نصر ) : فطران ماليد شتران را . و هنا فلانا : يارىگرى كرد فلان را . هنء ( han ' ) و ( hen ' ) م . ع . هنأنى ولى الطعام هنأ و هنأ ( از باب فتح و ضرب ) : گوارا شد مرا آن طعام . و هناتتى الطعام العافية : گوارا گردانيد عافيت طعام مرا . و هنا الطعام هنأ و هنأ و هناة و هناءة ( از باب فتح و ضرب ) : نيكو كرد آن طعام را . و هنانى الولد : ( نيز از باب فتح و ضرب ) : مسرور كرد مرا آن فرزند . و در دعا مىگويند : ليهنئك الولد بهمزه ساكنه و يا بابدال آن بيا يعنى مسرور كند ترا آن فرزند . هنء ( hen ' ) ا . ع . عطا و دهش .