على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3956
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
هلكة ( helkat ) ص . ع . افتاده و ساقط شده . ج : هلك . يق : فلان هلكة من الهلك . هلكة ( halakat ) ا . ع . هلاك و نيستى . و سال خشك بىآب . ج : هلك و هلكات . و در تأكيد گويند : هلكة هلكاء . هلكة ( halakat ) ع . ج . هالك . هلكس ( hellaks ) ا . ع . گرسنگى سخت . و مرد بسيار گوشت . هلكس ( hellaks ) و ( helkes ) ا . ع . مرد ناكس و زشتخوى . هلكون ( halakuna ) و ( helakuna ) ص . ع . زمين خشكى كه در آن باران نيامده باشد . يق : هذه ارض هلكون و ارضون هلكون و رايت ارضا هلكين و مررت بارض هلكين . و كذلك : هلكون و هلكين فى الكل . هلكى ( halk ) ص - ع . ج . هالك . هلكين ( helakina ) و ( helakina ) ع . ر . هلكون ( halakuna ) و ( helakuna ) . هلل ( halal ) ا . ع . ترس و فزع . و باران نخست . و آواز بارش باران . و نسج عنكبوت . و دماغ فيل . هلل ( halal ) ع . ج . هلة . هلل ( halal ) م . ع . هلل فلان هللا : برگشت فلان از ترس . و نيز هلل : تنيدن عنكبوت خانه را . هلل ( holol ) ا . پ . دارويى كه از عصاره مغيلان مىسازند و حضض نيز گويند . و هلل مشكك : عصاره برك سگ انگور . هلم ( halam ) ع . كلمهايست كه در جواب هلم ( halomma ) مىگويند و چون به كسى گويند هلم جواب مىگويد هلم . هلم ( holom ) ا . ع . آهوان كوهى . هلم ( helamm ) ا . ع . فروهشته سست . هلم ( halomma ) ع . كلمهايست كه در خواندن بسوى چيزى استعمال مىكنند يعنى بيا . و مردم حجاز آن را در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث بدون تفاوت استعمال مىنمايند . قوله تعالى : وَ الْقائِلِينَ لِإِخْوانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنا . و مردم نجد بدان ضمير متصل كرده مىگويند : هلم هلما هلموا هلمى هلممن . و گاه بطور متعدى استعمال مىشود . قوله تعالى : هَلُمَّ شُهَداءَكُمُ : يعنى حاضر كنيد و بياوريد شاهدهاى خودتان را . و گاه متصل بلام مىشود . يق : هلم لك و هلم لكما . و گاه نون تأكيد ثقيله بر آن داخل مىگردد و دو مفرد و مذكر مىگويند هلمن ( halommanna ) و در مفرد مؤنث هلمن ( halommena ) و در تثنيه مذكر و مؤنث هلمان و در جمع مذكر هلمن ( halommonna ) و در جمع مؤنث هلممنان و چون به كسى گويند هلم الى كذا و كذا جواب مىگويد : الى م اهلم . و چون گويند هلم كذا و كذا جواب مىگويد لا اهلمه ( ahalommahu ) و يا لا اهلمه ( ahlommahu ) و يا لا اهلمه ( ohalammahu ) و يا لا اهمله ( ohlemmahu ) : يعنى نمىدهم آن را به تو . و چون كسى اطاعت كند دعوت كسى را مىگويند : جاد بهلمه . هلمان ( helemm n ) ا . ع . بسيار از نان و پول . هلمة ( hellamat ) ا . ع . مؤنث هلم : زن فروهشته سست . هلمطة ( halmatat ) م . ع . هملطه هلمطة : گرفت آن را و جمع كرد . هلمع ( halamma ' ) ا . ع . مرد زود گريه . هلممة ( halmamat ) م . ع . هلمم به هلممة : خواند او را بلفظ هلم . هلمن ( halman ) ا . پ . نام رودى در سيستان كه آب هلمن نيز گويند . هلموت ( halamut ) ا . پ . نوعى از چغندر صحرايى كه حليمو نيز گويند . هلناك ( haln k ) ا . پ . برف . و ترف و قراقروت . هلندور ( halandur ) و هلندوز ( halanduz ) ا . پ . شبدر . هلنقص ( halanqas ) ا . ع . كوتاه و قصير . هلنند ( halanand ) ص . پ . بيكار و هيچكاره . هلو ( holu ) ا . پ . قسمى از شفتالو . و بادپيچ . هلواع ( helv ' ) و هلواعة ( helv 'at ) ص . ع . ناقة هلواع : ماده شتر تيزرو و نيك شتاب و چست و رام . و كذلك : ناقة هلواعة . هلواعة ( helv 'at ) ا . ع . مرد حريص و آزمند . و سخت گريزنده و روندهء از شادمانى . هلوب ( halnb ) ا . ع . زنى كه بشوى نزديكى نمايد . و نيز زنى كه از شوى كناره گزيند . هلوچين ( holucin ) ا . پ . بادپيچ . هلوزون ( halavzun ) ا . پ . نقاشيها و اسليميها كه در ديوار خانه و جز آن نقش كنند . هلوع ( halu ' ) ص . ع . سخت