على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3928

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آنكه در آتشكده آتش مىافروزد . هربذ ( herbez ) ا . ع . مأخوذ از عربذ فارسى و به معناى آن و عالم و داناى آتش‌پرستان . ج : هرابذة . هربذة ( harbazat ) ا . ع . نوعى از رفتار كمتر از خبب . هربذى ( herbaz ) ا . ع . رفتار با خرامش و ناز . و عد الجمل الهربرى : يعنى رفت آن شتر در حالت تكيه بر يك طرف بدن . هربع ( horbo ' ) ا . ع . دزد سبك و چالاك . و گرگ چست و چالاك . هربنگ ( horbang ) ا . پ . يك نوع گياهى سمى كه در ميان زراعت در ايام بهار رويد و داراى غوزه‌ايست شبيه بغوزه لاله و خوردن آن جنون و ديوانگى آورد . هربوغ ( horbuq ) ا . ع . نوعى از تره خوراكى شبيه باشتر غار . هربه ( harbe ) ا . پ . قلمون . ر . بوقلمون . هر پاسبان ( har - p sb n ) ا . ا . پ . هرباسب و هر يك از هفت سياره . هرة ( herrat ) ا . ع . گربه ماده . ج : هرر . هرت ( hart ) م . ع . هرت اللحم هرتا ( از باب نصر و ضرب ) : نيك پخت گوشت را و مهرا كرد آن را . و هرت الثوب : درانيد و پاره پاره كرد جامه را . و هرت عرضه : طعن كرد در آبرو و عرض آن . هرت ( harat ) م . ع . هرت هرتا ( از باب سمع ) : فراخ گرديد . و هرتت المراة : هريت گرديد آن زن . هرت ( harct ) ا . ع . شير بيشه . هرتوز ( hartuz ) ا . پ . راستى و صداقت و حقيقت . هرته ( harte ) ا . پ . غلاف و نيام . و ظرفى كه محتوى چيزى باشد . هرته ( hrateh ) م ف . پ . هاى ملفوظ - هر طرف و هر جانب و هر جا . هرث ( hers ) ا . ع . جامهء كهنه . هرثم ( harsam ) ا . ع . شير بيشه . هرثمة ( harsamat ) ا . ع . نوك بينى و نوك بينى سك . و سياهى ما بين دو سوراخ بينى سك . و فاصله ما بين بينى و لب . و گودى لب بالايين . و شير بيشه . و نام مردى . هرج ( harj ) ا . پ . حدود ملك دشمن . هرج ( harj ) ا . ع . آشوب و فتنه و قتل . و فيه هرج و مرج : يعنى در او اضطراب و آشوب و درهم آميختگى مىباشد . هرج ( harj ) م . ع . هرج جاريته هرجا ( از باب نصر و ضرب ) : گاييد كنيزك خود را . و هرج الناس هرجا ( از باب ضرب ) : در آشوب و فتنه و فساد و قتل واقع شدند آن مردمان . و هرج الباب : گشاده گذاشت در را . و هرج فى الحديث : بسيارى و فزونى نمود در سخن و سخن شوريده گفت . و هرج الفرس : برفتار آمد آن اسب . يق : مر يهرج اى يسرع . و نيز هرج : افزونى كردن در چيزى . و منه قولهم فى الجماع : بات يهرجها ليلته جمعاء : يعنى در شب جمعه جماع بسيار كرد با آن زن . هرج ( herj ) ا . ع . مرد گول و احمق . و سست و ضعيف از هر چيزى . هرج ( haraj ) م . ع . هرج البعير هرجا ( از باب سمع ) : سرگشته و سراسيمه گشت آن شتر از شدت گرما و يا از بسيارى مالش قطران . هرجا ( har - j ) م ف . پ . هر محل و هر مكان و هر موضع و همه جا . هرجاب ( herj b ) ا . ع . دراز از مردم و جز آن . و نام موضعى . هر جا كه ( har - j - ke ) پ . كلمهء علاقه و شرط يعنى هر كجا . هر جا گرد ( har - j - gard ) ص . پ . آواره و اوباش و هرزه گرد . هرجان ( harj n ) ا . ع . نوعى از بادام كوهى كه روغن آن را . زيت الهرجان گويند . هرجائى ( har - j 'i ) ص . پ . بىقيد و ثبات و بىقرار و ناپايدار و نااستوار در محبت و دوستى . و آواره و اوباش و هرزه گرد . هر جائى نهاد ( har - j 'i - neh d ) ص . پ . بىوفا و ناسپاس و نااستوار در محبت و دوستى . هرجب ( herjabb ) ا . ع . دراز از مردم و جز آن . هرجة ( herjat ) ا . ع . كمان نرم . هرجشة ( herjecat ) ا . ع . ماده شتر سال خورده . هرجع ( herja ' ) ا . ع . لنك و اعرج . هرجف ( herjaff ) ا . ع . مرد ضعيف و سست . هرجل ( horjol ) ا . ع . مردى كه گامهاى فراخ گذارد . ج : هراجل . هرجلة ( harjalat ) ا . ع . رفتار شوريده . هرجلة ( harjalat ) م . ع . هرجل هرجلة : شوريده رفت .