گنده لب . هذلول ( hozlul ) ا . ع . مرد سبك . و تير سبك . و گرگ . و اسب دراز درشت . و پشته خرد . و آبراهه خرد . و ريگهاى ريزه و خرد . و آفت و فتنه . و اول شب . و باقى ماندهء از شب . و بارانى كه از دور ديده شود . و ابر باريك . ج : هذاليل . و نام اسبى . و نام شمشيرى . هذلى ( hozaliyy ) ص . ع . منسوب بهذيل . هذم ( hazm ) م . ع . هذم الشئ هذما ( از باب ضرب ) : بسرعت بريد آن چيز را . و هذم الطعام : بشتاب خورد آن طعام را . هذملة ( hazmalat ) ا . ع . نوعى از رفتار بسرعت . هذو ( hazv ) م . ع . هذوت السيف هذوا ( از باب نصر ) : جنبانيدم آن شمشير را . و هذوت فى الكلام : بيهوده گفتم آن سخن را . هذوذ ( hozuz ) ص . ع . سيف هذوذ : شمشير برنده . هذوف ( hozuf ) م . ع . هذف هذوفا ( از باب ضرب ) : شتاب رفت . هذه ( h zehi ) و هذى ( h zi ) ع . مؤنث اسم اشاره هذا . هذهاذ ( hazh z ) ص . ع . سيف هذهاذ : شمشير برنده . و قرب هذهاذ : قرب دور و دراز و يا قربى كه در آن بشتاب روند . هذى ( hazy ) م . ع . هذى فى منطقه هذيا و هذيانا ( از باب ضرب ) : بيهوده درآييد در بيمارى و يا خواب . هذيا ( hozayy ) ع . اسم اشاره مصغر هذا . هذيان ( hazay n ) م . ع . هذى هذيا و هذيانا . ر . هذى . هذيان ( hazy n ) و ( hazay n ) ا . پ . مأخوذ از تازى - يان و ژاژه و واتوله و پريشان‌گويى و بيهوده‌گويى ويژه در حالت بيمارى و سختى مرض . و هذيان محرور : هذيانى كه تب‌دار مىگويد . هذيان‌پاش ( hazy n - p c ) ص . پ . كسى كه سخنان بىمعنى مىگويد . هذيانات ( hazy n t ) و ( hazay n t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - هذيانها و سخنهاى بيهوده و پريشان . هذيربا ( hozayreb ) ا . ع . خوى و عادت . يق : هذه هذيرباه . هذيل ( hozayl ) ا . ع . نام گروهى از تازيان . هر ( har ) پ . يكى از كلمات موصول است كه چون بتنهايى استعمال شود افادهء معنى عموم و شمول بر افراد كند مانند هر كس يعنى همه كس و هر چيز يعنى تمام چيزها و چون با كه مركب شود در موقع شرط و علاقه استعمال مىگردد مانند : هر كه با رسوا نشيند عاقبت رسوا شود . هر ( har ) ا . پ . دانه‌اى مضر كه در ميان گندم پيدا مىشود و رغيدا نيز گويند . هر ( har ) ا . پ . بلغت زند و پازند : عامل و كارگر و كار كن . هر ( her ) پ . كلمه‌ايست كه بدان شبان گوسپندان را بسوى خود مىخواند . هر ( her ) ا . پ . ناله و زارى . و آبله و بثژه . و ابر و ميغ . و نژم و يخ . هر ( hor ) ا . پ . ترس و بيم و هراس . و كوچ و رحلت . و درآمدن از جايى . هر ( harr ) ا . ع . نوعى از زجر شتر و كلمه تخدير . هر ( harr ) م . ع . هر الكلب البرد هرا ( از باب ضرب ) : بصدا آورد آن سك را سرما . و هر الكلب : بانك كرد آن سك ( لازم و متعدى ) . و هر روثه : روان شد شكم آن تا مرد . و هره هو : روان گردانيد شكم او را ( لازم و متعدى ) . و هرت القوس : بانك كرد آن كمان . و هر الشوك : خشك و پراكنده و واتيغ گشت خار مانند چنگال گربه . و هر بغائطه : ريغ زد . و هر الهرور : خورد دانه‌هاى افتاد از انگور را . و هر فلان الشئ هرا و هريرا : مكروه و ناپسند داشت فلان آن چيز را . و كذا : هر فلان الكاس و الحرب . و هرت الابل هرا و هرارا ( مجهولا ) : ببيمارى هرار مبتلا گرديدند آن شتران . هر ( herr ) ا . ع . گربه . ج : هررة . و مكروه از هر چيزى . المثل : لا يعرف الهر من البر اى لا يعرف من يكرهه ممن يبره . و نيز در معناى اين مثل گفته‌اند هر آواز خواندن گوسپندان است به آب و بر آواز بيرون كردن آنها از آب . و نيز هر : نام زنى . و راس هر : نام موضعى . هر ( horr ) ا . ع . بسيار از آب و شير . و نام زمينى . و شير بيشه . هرء ( har ' ) م . ع . هرا فى منطقه هرء ( از باب فتح ) : بسيار فحش گفت و زشت گفت و بسيار خطا كرد در گفتار خود . و هراه البرد هرء و هراءة : سخت شد سرما بر وى چنان كه نزديك بكشتن رسيد و يا كشت آن را . و هرات الريح : سخت سرد گرديد باد . و هرا اللحم : نيك پخت گوشت . و هرى المال و القوم ( مجهولا ) :