على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3922

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

هدما و هدمة . ر . هدم . هدمة ( hademat ) ص . ع . ناقة هدمة : ماده شتر سخت آزمند گشن . ج : هدامى و هدمة . هدمة ( hedamat ) ع . ج . هدمة . هدمل ( hedaml ) ا . ع . مرد گران . و پشته بلند فراهم آمده . هدمل ( hedaml ) و ( hedmel ) ا . ع . جامه كهنه ديرينه . هدمل ( hedmel ) ا . ع . مرد بسيار موى ژوليده سر . و قديم مزمن . هدملات ( hedaml t ) ع . ج . هدملة . هدملة ( hadmalat ) م . ع . هدمل هدملة : دريد جامه را . هدملة ( hedamlat ) ا . ع . ريك تودهء درخت‌ناك . ج : هدملات . و روزگار ديرينه و قديم . و گروهى از مردم . و نام موضعى . هدن ( hadn ) م . ع . هدنت القوم هدنا ( از باب نصر و ضرب ) : آرام كردم آن قوم را بسخن و صحبت و يا به دادن عهد و ميثاق . و هدنت الصبى : آرام كردم و خشنود نمودم آن كودك را . و هدنت الشئ : دفن كردم آن چيز را . و هدنت فلانا : كشتم فلان را . هدن ( hedn ) ا . ع . فراخى و ارزانى سال . و نام موضعى در بحرين . هدن ( hodon ) ع . ج . هدان . هدنة ( hadnat ) ا . ع . باران سست اندك . هدنة ( hodnat ) ا . ع . تن آسايى ودعت و آشتى و صلح و سكون . يق : هدنة على دخن : اى سكون على غل او صلح على فساد او سكون لغلة لا لصلح . هدنة ( hodnat ) م . ع . هدن هدونا و هدنة . ر . هدون . هدنة ( hodnat ) و ( hodonat ) ا . ع . آرامش و خشنودى . هدنج ( hadanj ) و هدنك ( hadang ) ا . پ . اسب خنك و اسبى كه موى آن سپيد باشد . هدو ( hadovv ) ص . ع . رجل هدو : مرد راه‌نما . هدوء ( hodu ' ) ا . ع . آرامش و آرامى . يق : اتانا بعد هدوء من الليل . هدوء ( hodu ' ) م . ع . هداهدء و هدوء . ر . هدء . هدوج ( haduj ) ص . ع . قدر هدوج : ديگى كه به زودى جوش آيد . و ريح هدوج : باد با صدا و بانك . هدود ( hadud ) ا . ع . زمين نرم و پشته سخت و دشوار . و زمين نشيب . هدود ( hodud ) م . ع . هدهدا و هدودا . ر . هد . هدور ( hodur ) م . ع . هدر هدرا و هدورا . ر . هدر . هدون ( hodun ) م . ع . هدن هدونا و هدنة و مهدنة ( از باب ضرب ) : ساكن شد و آرميد . و هدنه : ساكن كرد آن را ، لازم و متعدى . هدون ( hadduna ) و ( hedduna ) ع . ج . هد ( hadd ) و ( hedd ) . هده ( hode ) ا . ص . پ . حق و راست و درست و سود و فايده و راستى و حقيقت . و بيهده : ناحق و باطل و هرزه . هدهاد ( hadh d ) ا . ع . نام پدر بلقيس ملكه سبا . و صاحب مسائل قاضى كه حكايت آن مشهورست . هدهد ( hadhad ) ا . ع . آوازهاى جنيان ، واحد ندارد . هدهد ( hodhod ) ا . ع . مرغى كه بانك و فرياد كند . هدهد ( hodhod ) و ( hodahed ) ا . ع . مرغ سليمان كه بپارسى شانه‌سر و پوپك و بوبويه و بوهه و ربوت و شبوبك و كوكله و پوپه نيز گويند . و نيز هدهد : كبوتر بسيار بانك . ج : هداهد و هداهيد . هدهدة ( hadhadat ) ا . ع . بانك كبوتر . ج : هداهد . و سخن آهسته و زمزمه و لالايى . هدهدة ( hadhadat ) م . ع . هدهد البعير هدهدة : بانك كرد آن شتر . و هدهد الطائر : كذلك . و هدهد الصبى : جنبانيد آن كودك را تا بخواب شود . و هدهد الشئ : فرود آورد آن چيز را از بلندى بپستى . و الفحل يهدهد فى هديره هدهدة : آن گشن بانك مىكند . و فلان يهدهد الى ( مجهولا ) : يعنى فلان در خيال من مىگذرد . هدى ( hdy ) ا . پ . ديمه و زراعتى كه از آب باران عمل آيد . هدى ( hady ) ا . ع . قربانى كه به مكه فرستند . و عروس . و وقار در هيئت و سكينه و نيكويى منظر . و بيان و طريقه و روش و سيرت . يق : هدى هدى فلان : اى سيرته . الحديث : و اهدوا هدى عمار . و نيز هدى : همسايه . و مرد داراى حرمت . و آنچه بسوى مكه فرستند . و قولهم : مالى هدى ان كان كذا : سوگندست مر تازيان را . هدى ( hady ) م . ع . هداه هدى و هديا و هداية : ( از باب