نيز هجير : نيم روز نزديك زوال و از وقت زوال تا عصر . و گرماى نيم روز . و سختى گرما . و نيز هجير : نام آبى در ميان كوفه و بصره . هجير ( hojir ) ص . پ . خوب و نيك و زبده و خلاصه . هجير ( hejjir ) ا . ع . خوى و عادت و ادب و شان . هجيرة ( hajirat ) ا . ع . نيم روز نزديك زوال و از وقت زوال تا عصر . و گرماى نيم روز و گرماى سخت . هجيرة ( hojayrat ) ا . ع . مصغر هجرة . هجيرة ( hejjirat ) ا . ع . خوى و شأن و عادت و حالت و ادب . هجيرى ( hejjir ) ا . ع . خوى و عادت و داب و شأن . و ما زال ذاك هجيراه يعنى خوى و عادت آن هميشه اين بوده . هجيرى ( hejjir ) م . ع . هجر هجرا و هجيرى . ر . هجر . هجيسة ( hajisat ) ا . ع . شير برگرديده و تباه شدهء در مشك . هجيع ( haji ' ) ا . ع . پاره‌اى از شب . هجيل ( hajil ) ا . ع . زمين هموار پست . ج : هجال . هجيمة ( hajimat ) ا . ع . شيرى كه در مشك نو ريزند و دوغ ناكرده خورند . و شير دفزك شده . و شير چغرات شده و يا نزديك بچغرات شدن رسيده . هجين ( hajin ) ا - ص . ع . آنكه پدرش آزاد و مادرش پرستار باشد . و آنكه پدرش عربى و مادرش كنيز باشد . و آنكه پدرش بهتر از مادرش بود . و فرومايه و لئيم و نااصل . ج : هجن ( hojon ) و ( hojn ) و هجنا . و هجنان و هجان و مهاجن و مهاجين و مهاجنة . و فرومايه و نااصل از اسب و ستور . يق : فرس هجين و برذونة هجين اى غير عتيق . و نيز هجين : اسبى كه مادر آن برذون و پدر آن اسب عربى باشد . ج : هجن و هجائن . و لبن هجين : شيرى كه نه خالص باشد و نه فله . هجينة ( hajinat ) ا - ص . ع . زنى كه پدر وى آزاد و مادرش كنيز باشد . ج : هجن ( hojon ) و ( hojn ) و هجائن و هجان . هچ ( hac ) و ( hoc ) ص - م ف . پ . هج . ر . هج . و هچ ( hac ) كردن و يا هچ ( hoc ) كردن : ر . هج كردن . هچكارا ( hec - k r ) ص . پ . بيكاره و بىفايده و هيچ‌كاره . هچ و مچ ( haco - mac ) ا . پ . صدايى كه از بوسيدن و ماچ كردن حاصل مىشود . هچيدن ( hacidan ) ف ل . م . پ . آزردن و ستم كردن و آزار دادن و تصديع دادن . و خميازه كشيدن و دهن دره كردن . و چرخيدن و آرام ناگرفتن مانند گوسپند . و به زور گرفتن و ربودن . و پوست بركندن از گوسپند . هخ ( hax ) ا . پ . آواز كسى كه خلط از سينه بيرون مىكند . هخ ( haxx ) ا . ع . آواز كسى كه آب بينى مىاندازد . هد ( had ) ا . پ . نام جايى در ولايت يزد . هد ( hadd ) م . ع . هد البناء هدا و هدودا ( از باب نصر ) : ويران كرد آن بنا را با بانك سخت . و هد الشئ : به سختى شكست آن چيز را . و هد البعير : بانك كرد آن شتر . و هد الرجل هدا ( از باب نصر و ضرب ) : پير گرديد آن مرد . و هد الامر فلانا و ركن فلان : شكست آن كار فلان را و ركن فلان را . و هدت المصيبة فلانا : سست و ضعيف كرد مصيبت او كان فلان را . و چون كسى را بجلادت و دليرى ستايش كنند گويند : فلان يهد ( مجهولا ) . و انه لهد الرجل : او البته نيك مرديست . و يق : مررت برجل هدك من رجل و يا هدك من رجل : بكسر دال اى حسبك من رجل و اثقلك وصف محاسنه : يعنى گرانى مىكند بر تو ذكر نيكوييهاى او و درين‌جا بعضى از تازيان كلمه هد را مصدر مىگويند و مؤنث و جمع و تثنيه نمىآورند و بعضى آن را فعل مىدانند و تأنيث و تثنيه و جمع بر آن وارد مىكنند و مىگويند . مررت برجل هدك من رجل و بامراة هدتك من امراة و برجلين هداك و برجال هدوك و بامراتين هدتاك و بنسوة هددنك . هد ( hadd ) ا . ع . مرد گرامى نژاد جوانمرد . و بانك شتر . و آواز سخت و درشت كه از افتادن ديوار و جز آن آيد . و پيرى . هد ( hadd ) و ( hedd ) ا . ع . مرد سست و ضعيف . ج : هدون ( hadduna ) و ( hedduna ) و بعضى گفته‌اند هد بفتح مرد جوانمرد گرامىنژاد و هد بكسر مرد ضعيف و جبان و ترسو . و انى لغير هد : يعنى من ضعيف و ترسو نيستم . هد ( hadde ) ا . ع . كلمه‌ايست كه در وقت آب خوردن خر گويند . هدء ( had ' ) ا . ع . خوى و سيرت و حالت و طريقه زندگانى . و اول شب تا يك ثلث آن . يق : اتانا بعد هدء من الليل .