على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3914

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و هر چيز راست بر زمين نصب كرده و هر چيز كه بر زمين عمود باشد . و هج كردن : راست كردن و با شتاب و چالاكى آماده كردن . هج ( haj ) ع . كلمه‌اى كه بدان سك را زجر كنند ، يسكن و ينون . هج ( hajj ) م . ع . هج البيت هجا و هجيجا ( از باب نصر ) : شكست و ويران كرد خانه را . و هجت عينه : بمغاك فرو رفت چشم او . هج ( hojj ) ا . ع . يوغ آماج . هجء ( haj ' ) م . ع . هجا جوعه هجا و هجوء ( از باب فتح ) : آرام گرديد گرسنگى او . و هجا الطعام : خورد طعام را . و هجا بطنه : پر كرد شكم خود را . و هجا الابل : بچرا گذاشت شتران را . و هجا طعامكم غرثى : آرام كرد طعام شما گرسنگى را . هجا ( haj ) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان سك را زجر كنند ، و قدينون . هجا ( haj ) ا . پ . مأخوذ از تازى - هجو . و هجا كردن : هجو كردن . هجأ ( haja ' ) ا . ع . هر چيزى كه در نزد كسى سپرى گردد . هجأ ( haja ' ) م . ع . هجا هجأ ( از باب سمع ) : تيز گرديد گرسنگى او . هجاء ( hej ' ) ا . ع . شكل . يق : هذا على هجاء هذا : اين به شكل اين است . و دشنام و نكوهش . و نيز هجاء : تقطيع كردن لفظى را بحروف . و حروف هجاء : حروف مقطعات . هجاء ( hej ' ) م . ع . هجاه هجوا و هجاء و تهجاء ( از باب نصر ) : دشنام داد او را بشعر و نكوهيد و سب كرد او را . و المراة تهجو زوجها : آن زن مذمت مىكند صحبت شوهر خود را . و هجوت القرآن هجاء : آموختم من قرآن را . و قيل لاعرابى أ تقرأ القرآن فقال : و الله ما هجوت منه حرفا . و هجوت الحروف هجوا و هجاء : خواندم من آن حروف را . و هاجاه مهاجاة و هجاء : هجو كرد هر يك صاحب خود را . هجاة ( haj t ) ا . ع . غوك . هجأة ( hoja'at ) ا . ع . گول و احمق . هجاج ( haj j ) ص . ع . سير هجاج : رفتار سخت . هجاج ( haj ja ) و ( haj je ) ا . ع . مردم فرومايه . و ركب فلان هجاج ، يعنى فلان بر سر خود رفت . و كذلك : ركب فلان هجاج . هجاجة ( haj jat ) ا - ص . ع . گرد و غبار كه هر چيز را فرو پوشد . و مرد گول و احمق . هجاجيك ( haj jik ) ع . بلفظ مثنى يعنى دور باش . ر . هذاذيك . هجار ( hej r ) ا . ع . زه كمان . و گلوبند . و تاج . و انگشترى كه مردم ايران آن را نشانه مىكردند . و ريسمانى كه در خردگاه پاى شتر بسته بر تهيگاه و يا بتنگ متصل بتهيگاه آن بندند . و ريسمان پالان شتر . هجارس ( haj res ) ع . سختى هاى روزگار . و ريزه‌ترين بارانهاى سرما مثل پشك . هجارس ( haj res ) ا . ع . ج . هجرس . هجاس ( hajj s ) ا . ع . شير بيشه‌اى كه گوش دهد آواز را . هجال ( hej l ) ع . ج . هجل . و ج . هجيل . هجالة ( hajj lat ) ا . ع . زن بيوه . هجان ( hej n ) ص . ع . برگزيدهء از هر چيزى . و شتر برگزيدهء سپيد موى ، مذكر و مؤنث و واحد و جمع در وى يكسان است . يق : بعير هجان و ناقة هجان و ابل هجان . و ارض هجان : زمين خوش خاك و مثمر . و امرأة هجان : زن گرامى . و نيز هجان : يار بد و مصاحب بد . هجان ( hej n ) ع . ج . هجين . و ج . هجينة . هجان ( hojj n ) ع . ج . هجيج . هجانة ( haj nat ) ا . ع . گرانمايگى و نيكويى . هجانة ( haj nat ) م . ع . هجن هجنة و هجانة و هجونة ( از باب كرم ) : هجين گرديد و ناكس و فرومايه گشت . هجانة ( hej nat ) ا . ع . پليدى و خبيثى . يقال : هو بين الهجانة . هجاوة ( haj vat ) م . ع . هجو يومنا هجاوة ( از باب كرم ) : سخت گرديد روز ما . هجاور ( haj var ) ا . پ . گروه مردم . و نام شهرى كه مردم آنجا بخوب صورتى مشهورند . هجاهج ( hoj hej ) ا . ع . ستبر و كلفت و ضخيم . هجائن ( haj 'en ) ع . ج . هجان . يق : ابل هجائن : شتران سپيد گرامى . هجائن ( haj 'en ) ع . ج . هجين . و ج . هجينة . هجائى ( hej 'iyy ) و هجائية ( hej 'iyyat ) ص . ع . منسوب بهجاء . و الحروف الهجائية : حروف الفبا . هجب ( hajb ) م . ع . هجب