على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3896

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

وهواه : اسب شادمان تيزرو . وهواهة ( vahv hat ) ص . ع . مؤنث وهواه . وهوب ( vahub ) ص . ع . بخشنده . وهوم ( vohum ) ع . ج . وهم . وهوه ( vahvah ) ص . ع . فرس وهوه : اسب شادمان تيزرو . وهوهة ( vahvahat ) م . ع . وهوه الاسد فى زئيره وهوهة : غريد آن شير . و وهوه الحمار : بانك كرد آن نره خر در نزد ماده خر و اظهار مهربانى به آن نمود . و وهوهت المراة : ناله و فرياد كرد آن زن در اندوه . و وهوه الكلب : برگردانيد آن سك آواز را در گلو از ترس و بيم . و وهوه الفرس : آواز وهوهة كرد آن اسب . وهوهة ( vahvahat ) ا . ع . آواز گلوى اسب كه بعد از صهيل آيد . وهى ( vahy ) ا . ع . شكاف چيزى و دريدگى آن . ج : وهى و اوهية . و فى السقاء وهى : يعنى در مشك شكاف و شكافتگى است . و يق : اوهيت وهيا فارقعه : يعنى دريدى تو دريدنى پس وصله كن آن را . وهى ( vahy ) م . ع . وهى الحائط ( از باب فتح ) و وهى يهى ( از باب سمع ) وهيا : منشق شد آن ديوار و در كار افتادن گرديد . و وهى الثوب : پاره گرديد آن جامه و شكافته شد . و وهى الحبل كذلك . و وهى الشئ : سست و ضعيف شد آن چيز . و وهى السقاء : سست و فروهشته شد بند آن مشك و نيز پاره گرديد آن مشك . و وهى السحاب : ريخته شد باران آن ابر . و وهى الرجل : گول گرديد آن مرد و افتاد . المثل : خل سبيل من وهى سقاؤه و من هريق بالغلاة ماؤه : اين مثل را دربارهء كسى گويند كه كار وى راست نيايد . وهى ( vohiyy ) ع . ج . وهى . وهية ( vahyat ) ا . ع . شكافتگى و كشيدگى . و رخنه و شكاف . يق : غادر وهية لا ترقع : اى فتقا لا تقدر على رتقه . وهية ( vahiyyat ) ا . ع . مرواريد بزرك . و شتر كشتنى ستبر فربه . وهية ( vohayyat ) ا . ع . مصغر وهى يعنى دريدگى اندك . وهيج ( vahij ) ا . ع . افروختگى . يق : لها وهيج : اى توقد . وهيدة ( vohaydat ) ا . ع . كاواك خرد . وهيسة ( vahisat ) ا . ع . ملخ بريان كرده كوفته با روغن و يا پيه آميخته . وهيف ( vahif ) م . ع . وهف وهفا و وهيفا . ر . وهف . و هين ( vahin ) ص . ع . سست در كار و در عمل . و هين ( vahin ) ا . ع . آنكه مواظب كار كسى باشد كه آن را اجير كرده‌اند و بر مىانگيزاند وى را در كار كردن . وى ( vay ) پ . مخفف واى كه كلمه افسوس است . ر . واى . وى ( vay ) پ . ضمير منفصل مفرد بمعنى او و آن . و ويرا يعنى آن را و او را . وى ( vay ) ا . پ . جزء و پاره و مقدار و اندازه . و برابر و مساوى . و ده وى : يعنى ده برابر . و صد وى : يعنى صد برابر . وى ( vay ) ع . كلمه تعجب . يق : و يك و وى لزيد . و گاه بر كان مشدده و كان مخففه داخل مىگردد . و نيز وى : بمعنى ويل مىآيد . و و يك : يعنى ويلك . و بعضى از علماى لغت مىگويند كه وى گاه ب و گاه ح و گاه س و گاه ل به آخر آن متصل مىگردد و ويب و ويح و ويس و ويل مىگويند كه همه آنها كلمه عذاب مىباشند . وى ( vi ) پ . حرف نفى بمعنى بى . و وى عيب : يعنى بىعيب . وى ( vi ) ا . پ . اصل و ريشه و بيخ و بنياد . وياك ( veyy ka ) ع . لغة فى اياك . وئال ( ve ' l ) م . ع . وال مواءلة و وئالا . ر . مواءلة . ويب ( vayb ) ا . ع . بمعنى ويل . يق : ويبك و ويب لك و ويب لزيد و ويب له و ويبه و ويب غيره و ويب زيد و ويب فلان ( بكسر ويب و رفع فلان ) در همه اين كلمات بمعنى الزمه اللّه ويلا مىباشد . و ويبا لهذا : اى عجبا . ويبة ( vaybat ) ا . ع . پيمانه‌اى معادل بيست و دو يا بيست و چهار مد . ويثر ( vaysar ) و ( vayser ) ا . ع . گل سفيد خواه پنج پر باشد و يا صد پر . ويج ( vayj ) ا . ع . چوب فدان . ويجك ( vijak ) ص . پ . صاف و پاك و زلال . ويح ( vayh ) ا . ع . كلمه ترحم است بر خلاف ويل كه كلمه عذاب است . و يق : ويح لزيد و ويحا لزيد و ويح زيد و ويحه و ويحما زيد . و ويحك : كلمه‌ايست كه در ترحم و زجر هر دو مىگويند يعنى افسوس بر تو و خوشا بر تو . ر . ويخ . ويخ ( vayx ) ا . ع . كلمه زجر