على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3879
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مأخوذ از تازى - حفاظت و حراست و نگاهبانى و وقايت . و قسمى از چادر ابريشمين و يا پنبئين كه زنهاى محترم مشرق زمين بر روى سر مىاندازند و صورت و پايينتر از زانوها را نمىپوشاند . وقب ( vaqb ) ا . ع . مغاكى در كوه به اندازه يك قامت كه آب در وى گرد آيد . و چاه مانندى باندازهء يك يا دو قامت در زمين سخت كه نيز آب در وى باشد . و هر مغاكى در اندام مانند مغاك چشم و كتف و مغاكچه بالاى چشم اسب . و سوراخ چرخ چاه كه محور در وى در آيد . و مردم گول و فرومايه و ناكس . و قماش و رختخانه . ج : اوقاب . وقب ( vaqb ) م . ع . وقبت الشمس وقبا و وقوبا ( از باب ضرب ) : غايب شد آفتاب و در موضع خود در آمد . و وقب فلان : در وقب داخل گرديد فلان . و وقب الظلام : فرود آمد تاريكى بر مردم . و وقب القمر : در خوف در آمد ماه . و ازين در معنى اخيرست قوله تعالى : مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ . وقباء ( vaqb ' ) ا . ع . نام موضعى . وقبان ( vaqb ne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : مغاكچههاى بالاى چشم اسب . وقبة ( vaqbat ) ا . ع . مغاكى در كوه به اندازه يك قامت كه آب در وى گرد آيد . و روزن بزرك كه پرتو آفتاب از آن آيد . و چاهك اشكنه كه در آن روغن گرد آيد . وقبى ( vaqb ) و ( vaqab ) ا . ع . نام آبى . وقبى ( voqbiyy ) ا . ع . آزمند بصحبت مردمان احمق . وقت ( vaqt ) ا . ع . هنگام و مقدارى از زمان كه جهة امرى مفروض شده و بيشتر در ماضى استعمال مىگردد . ج : اوقات . و وقت موقوت : هنگام معين . وقت ( vaqt ) م . ع . وقت الله الصلاة وقتا ( از باب ضرب ) : چاغ معين كرده است خدا از براى نماز . وقت ( vaqt ) ا - م ف . پ . مأخوذ از تازى - هنگام و چاغ و زمان و مدت و ساعت و هنگامى كه براى كردن كارى معين مىكنند و فرصت و موقع . و وقت روز : هنگام كارزار . و وقت معلوم : هنگام معين و ساعت مرك . و وقت نازك : هنگام با صفا . و بىوقت : بىهنگام و بىموقع . و در وقت : در هنگام و هنگام مساعد و فى الفور . و در وقت حاجت : هنگام لزوم . و يوم وقت معلوم : روز رستخيز . و خوش وقت : خوشحال . وقت بوقت ( vaqt - be - vaqt ) م ف . پ . گاه گاه . وقت بينا ( vaqt - bin ) ص . پ . نگران وقت و هنگام و منتظر . وقت بيوقت ( vaqt - bi - vaqt ) م . ف . پ . پيوسته و دايما و هميشه و على الدوام . وقتشناس ( vaqt - cen s ) ا . پ . منجم و ستارهشناس . و هيوى . و عالم بعلم ساعات و فصول و ازمنه . وقت وقت ( vaqt - vaqt ) م ف . پ . گاهى و گاه گاه و بعضى اوقات . وقتها ( vaqth ) م ف . پ . خيلى وقت و خيلى مدت و زمان بسيار . وقتى ( vaqti ) م ف . پ . هنگامى و زمانى و ما دامى . وقتياب ( vaqt - y b ) ص . پ . آنكه فرصت مىيابد و موقع بدست مىآورد . وقتئذ ( vaqta - ezen ) ع . كلمهء مركب از وقت و از اذا بمعنى درين وقت و يا در آن وقت . وقتىكه ( vaqti - ke ) م ف . پ . ياى مجهول - هنگامى كه . و تا وقتىكه : ما دامى كه . وقح ( voqh ) و ( voqoh ) م . ع . وقح وقاحة و وقحا و وقحا . ر . وقاحة . وقح ( vaqeh ) ص . ع . رجل وقح : مرد بىشرم و بىحيا . وقح ( voqoh ) ع . ج . وقاح . وقد ( vaqd ) و ( vaqad ) م . ع . وقدت النار وقدا و وقدا و وقدانا و وقدانا و وقودا وقدة ( از باب ضرب ) : افروخته شد آتش . وقد ( vaqad ) ا . ع . آتش . وقدان ( vaqd n ) و ( vaqad n ) م . ع . وقد وقدا و وقدا و وقدانا و وقدانا . ر . وقد ( vaqd ) و ( vaqad ) . وقدة ( vaqdat ) ا . ع . سختترين گرماى تابستان و آن ده يا پانزده روزست . وقذ ( vaqz ) ا . ع . ضرب سخت و كتك سخت . وقذ ( vaqz ) م . ع . وقذه وقذا ( از باب ضرب ) : سخت زد آن را به نحوى كه سست و بىحال شد و مشرف بر مرك گرديد . و وقذ فلانا : بر زمين افگند فلان را . و وقذ زيدا النعاس : چيره شد خواب بر زيد و انداخت آن را . و وقذ عمروا : ترك كرد عمرو را و گذاشت آن را درحالىكه بيمار بود . و وقذ فلانا الحلم و الورع : آرام داد فلان را ورع و بردبارى . وقر ( vaqr ) ا . ع . سنگينى و گرانى گوش و رفتگى شنوايى و بطلان آن . و شكافتگى در ساق . و مانند نقطه و خجك و شكاف در چشم