على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3869

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

غير هذه الوضعة : بنه اين خشت را جز اين نهادن . و نيز وضعة : مره نهادن و وضعة ( vez'at ) نوع و هيئت نهادن . وضعى ( vaz'i ) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب به وضع و شكل و طرز . و حركت وضعى : حركت بر دور محور خود . وضف ( vazf ) م . ع . وضف البعير وضفا ( از باب ضرب ) : شتاب رفت آن شتر . وضم ( vazm ) م . ع . وضم اللحم وضما ( از باب ضرب ) : نهاد آن گوشت را به روى تخته و يا بوريا . و نيز وضم ساخت جهة آن گوشت . و وضم بنو فلان على بنى فلان : فرود آمدند بنو فلان بر بنى فلان . وضم ( vazam ) ا . ع . تخته و يا بوريا مانندى كه به روى آن گوشت نهند . ع : اوضام و اوضمة . و تركهم لحما على وضم : فرو افگند ايشان را و ذليل و خوار و دردناك گردانيد . وضمة ( vazmat ) ا . ع . گروه از مردم از دويست تا سيصد . و وضيمة . وضن ( vazn ) م . ع . وضنت النسع وضنا ( از باب ضرب ) : بافتم آن نوار را . و وضنت الشئ : دوتا كردم بعض آن چيز را بر بعض آن و دو چندان كردم آن را و برهم نهادم آن را . وضن ( vozon ) ع . ج . وضين . وضو ( vozu ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دست نماز و شستن دست و روى قبل از نماز به نحوى كه در شريعت اسلام وارد شده . و وضو گرفتن و يا ساختن : دست و روى را بطريق اسلام شستن . وضوء ( vazu ' ) و ( vozu ' ) ا . ع . آب وضو و گفته‌اند وضوء بالفتح آب وضو و وضو گرفتن و وضوء بالضم عمل دست نماز گرفتن . وضوح ( vozuh ) م . ع . وضح الامر وضوحا وضحة وضحة ( از باب ضرب ) : پيدا و روشن و آشكار گرديد آن كار . وضوخ ( vazux ) ا . ع . آبى كه كمتر از نصف دول باشد . وضوع ( vozu ' ) م . ع . وضع وضعا و وضوعا . ر . وضع . وضوگاه ( vozu - g h ) ا . پ . جايى كه دست نماز مىگيرند . وضى ( vazi ) ص . ع . خوب و پاكيزه روى . ج : وضاء و اوضياء . وضيح ( vazih ) ص . ع . واضح و روشن و آشكار . وضيحة ( vazihat ) ا . ع . چاروا . ج : وضائح . وضيع ( vazi ' ) ا - ص . ع . مردم فرومايه و دنى و از مرتبه فرو افتاده و در تجارت زيان ديده . و زنهار . و امانت . و خرماى خشك ناشدهء در خنور نهاده . وضيع ( vazi ' ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مردم فرومايه و ناكس . و وضيع و شريف : مردم فرومايه و مردم باشرافت . وضيعة ( vazi'at ) ا . ع . گياه شور مزه . يقال : هولاء اصحاب الوضيعة اى اصحاب حمض مقيمين فيه . و نيز وضيعة : ثمن كم كرده . و آنچه كم كنند و فرود نهند از چيزى . و شتر مايل بچراگاه شيرين . و آنچه پادشاه مىگيرد از خراج و عشور . و پسر خوانده . و كتابى كه در آن حكمت نويسند . ج : وضائع . و گندمى كه كوفته و با روغن آميخته خورند . و نام گروههايى از لشكر كه بنام ايشان جاها و شهرهايى را مسمى سازند كه اهل آن غزا نكنند . و رخت و بار قوم . ج : وضائع نيز . يق : اين خلفوا وضائعهم . و وضائع كسرى : كسانى بودند كه كسرى از آنها گروى گرفته و آنها را در بعضى از شهرهاى خود منزل داد . و وضائع الملك : آنچه بر رعايا مقرر و واجب باشد در ملك ايشان از زكات و وظايف . وضيعة ( vazi'at ) م . ع . وضع وضعا و وضيعة . ر . وضع . و وضع ( مجهولا ) ضعة و ضعة و وضيعة . نيز . ر . وضع . وضيعى ( vazi'i ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دونى و پستى و فرومايگى و خوارى . وضيمة ( vazimat ) ا . ع . وضمة و يك گروه از مردم از دويست تا سيصد . و گروه اندك كه بر قومى فرود آيند . و طعام ماتم . و گياه كرد كرده و طعام گرد كرده . و شبه الوثيمة من الكلاء . وضين ( vazin ) ص . ع . هر چيز گرد كرده شده و بر هم چيده شده و دو تا كرده . وضين ( vazin ) ا . ع . نوار و تنك هودج پهن كه از دوال و يا موى بافند و يا از چرم باشد . ج : وضن . و نيز وضين : تنك پالان شتر . يق : قلق وضينها : يعنى جنبيد تنك آن از لاغرى . وط ( vatt ) م . ع . وط المحمل وطا ( از باب نصر ) : صدا كرد كجاوه . و وط الوطواط : بانك كرد آن وطواط . وطأ ( vat ' ) ا . ع . زمين نشيب ميان زمينهاى بلند . و قوله تعالى : هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً اى قياما اى اوفق للقيام . وطأ ( vat ' ) م . ع . وطئه و