على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3859
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
وسق ( vasq ) م . ع . وسق الشئ وسقا ( از باب ضرب ) : جمع نمود آن چيز را و گرد كرد و بار نمود آن چيز را . قوله تعالى : وَ اللَّيْلِ وَ ما وَسَقَ . و چون بپوشاند شب كوهها و درختها و درياها را و فرا گيرد زمين را فقد وسقها . و وسقت البعير : بار كردم آن شتر را . و وسقت الناقة : بار دار شد آن ماده شتر و گرفت آب گشن را در رحم خود . و وسق فلانا وسقا و وسيقا : راند و طرد نمود فلان را . و لا افعله ما وسقت عينى الماء . اى حملته : نمىكنم آن كار را ما دام كه چشم من آب دارد يعنى هرگز نمىكنم . وسق ( vasq ) و ( vesq ) ا . ع . بار شتر . و شست صاع . ج : وسوق و اوسق و اوساق . و نيز بار كشتى . وسك ( vask ) و ( vosk ) ا . ع . شتابى و تعجيل . وسكرده ( vaskarde ) و ( veskarde ) ص . پ . چست و چالاك و جاهد و كار كن و آنكه كارى را بتندى و جلدى مىكند . و قوى و با قدرت و توانا . وسم ( vasm ) ا . ع . داغ و نشان و علامت و داغى كه با آهن تافته كنند . ج : و سوم . و باران بهارى . و نام و اسم . وسم ( vasm ) م . ع . وسمه وسما و سمة ( از باب ضرب ) : نشان كرد و داغ نمود آن را . و اسمه فى الحسن مواسمة فوسمه : نبرد كرد با وى در زيبايى پس چيره شد برو و غالب آمد . وسم ( vasm ) ا . پ . مأخوذ از تازى - داغ و نشان . و وسم دادن : داغ كردن و داغ نهادن و نشان كردن . وسماء ( vosam ' ) ع . ج . وسيم . وسمة ( vasmat ) و ( vasemat ) ا . ع . گياهى كه با برك آن موى را خضاب كنند . وسمه ( vasme ) ا . پ . مأخوذ از تازى - گياهى كه آن را رنك و بشكول و خطر و كتم ( katm ) و ( katam ) نيز گويند و با برك آن جامه را رنك مىكنند و مويها را سياه مىنمايند و زنان ابروهاى خود را رنك مىنمايند و آن را برك نيل نيز گويند چه نيل را ازين برك مىسازند . و وسمه كشيدن : ابروها را با مطبوخ وسمه رنك كردن و بشكوليدن . وسمهپوش ( vasme - puc ) ص . پ . واو دويم مجهول - آنكه جامه رنك شدهء با وسمه و يا لكهدار از وسمه پوشيده باشد . وسمهدار ( vasme - d r ) ص . پ . لكه شدهء با وسمه . وسمى ( vsamiyy ) ا . ع . باران نخستين بهار . وسن ( vasan ) ا . ص . پ . چركين و آلوده و آلايش و آلودگى و ناپاكى . وسن ( vasan ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خواب و مقدمهء خواب . وسن ( vasan ) ا . ع . گرانى خواب و اول خواب و پينكى و غنودگى . و بيدارى . و نيز وسن : حاجت و نياز . ج . اوسان . يق : ما هو من همى و من وسنى . و قضيت الابل اوسانها من الماء اى حاجاتها . وسن ( vasan ) م . ع . وسن يوسن وسنا ( از باب سمع ) : گران خواب گرديد و غنود و پينكى زد . و وسن فلان : بيهوش شد فلان از بوى بد چاه و جز آن . وسن ( vasen ) ص . ع . غنوده و خوابناك و بيهوش شدهء از بوى بد چاه . وسنا ( vasn ) و وسناد ( vasn d ) ص . پ . بسيار و فراوان و پر و سرشار . وسنان ( vasn n ) ص . ع . غنوده و خوابناك . يق : رجل وسنان . وسنة ( vasnat ) و ( vasanat ) ا . ع . غنودگى و خوابناكى و گرانى خواب و پينكى و اول خواب . وسنة ( vasenat ) ص . ع . امراة وسنة : زن غنوده و خوابناك . وسنج ( vasanj ) ا . ع . مأخوذ از و سنك فارسى و بمعنى آن . و سنگ ( vasang ) ا . پ . گياهى كوهى كه از درزهاى سنك رويد و گل آن بوى ليمو كند و ليمو دارو نيز گويند . وسنى ( vasn ) ص . ع . امراة وسنى : زن سست كسلمند . و زن غنوده پينكى رسيده . وسنى ( vasni ) و ( vosni ) ا . پ . دو زن داراى يك شوهر كه هر يك مر ديگرى را وسنى مىباشد . وسو ( vosu ) ا . پ . تكيهكننده و آنكه بر خودش اعتماد مىكند . و گرداگرد دهن . وسواس ( vasv s ) ا . ع . انديشهء بد . و آنچه در دل گذرد . و آواز نرم صياد . و آواز نرم سك . و آواز زيور و پيرايه . و آوازى كه از ماليدن ابريشم بهم پديد آيد . و آواز نرم درخت از حركت باد . و الوسواس : شيطان . وسواس ( vasv s ) ا . پ . مأخوذ از تازى - انديشهء بد و نااستوارى و سرگردانى و دودلى در كارها و شك و شبهه در عبادات و در اوامر مذهبى خصوصا در پاكى و ناپاكى و طهارت و نجاست و آنچه شيطان در دل افگند .